معرفی سیستم All-On-Four در کنگره11 پروتز

All-On-Four

سیستم Quattro تکنیکی است که برای انجام درمان های مبتنی بر روش ALL-ON-FOUR بر اساس نظریه دکتر مالو توسط کمپانی TEKKA طراحی و عرضه شده است.
این تکنیک با طراحی و فلسفه منحصر بفرد خود پاسخگوی شاخصه های IMMEDIATE LOADING و تامین دست دندان کامل برای بیماران کاملا بی دندان با تنها 4 ایمپلنت میباشد. درمان all-on-four بیش از هر چیز بر توجه به بیمار و شرایط و قابلیت های او تکیه دارد.
در روش فوق با حداقل استخوان پایداری و استحکام اولیه چشمگیری تامین می شود. تهیه پروتز با انعطاف پذیری و گزینه های بیشتری صورت می گیرد و رضایت بیشتر بیمار و پزشک براورده می گردد.
نتایج کلینیکی حاصل از سال ها تکرار و پیشرفت این روش مبین موفقیت غیرقابل انکار روش ALL-ON-FOUR بوده و کارامدی آن را به وضوح به اثبات رسانده است.
بر این اساس بریج آکریلی نقش فریم سخت اکسترنال را بازی میکند. حداقل 5 میلی متر ضخامت آکریل و در صورت نیاز یک فریم فلزی در پروتز بکار گرفته می شود.
این روش از سایش دنچر موقت جلوگیری و یکپارچگی و استحکام مجموعه ایمپلنت, اباتمنت, و پروتز را تضمین می کند.
داشتن آگاهی و اعمال اصول بایو مکانیک و بایو فیزیک نقش کلیدی در موفقیت این روش دارد.
TEKKA با ارائه پروتکل جراحی ساده, بهره گیری از SURGICAL GUIDE, کاشت 4 ایمپلنت IN-KONE, نصب اباتمنت و قالب گیری و نصب پروتز با 8-12 دندان در یک روز, در بهره گیری از این سیستم نوین در کنار شماست.
کنگره پروتز 1390 حاوی بخش های گسترده آموزشی و معرفی سیستم ALL-ON-FOUR می باشد. امیدواریم این فرصت مورد استفاده شما نیز قرار گیرد.

 

پنج شنبه 15 دی ماه – ساعت 11-13 سالن اصلی- هتل المپیک تهران- کنگره 11 انجمن پروستودنتیست های ایران

کاربرد هیپنوتیزم در دندانپزشکی HYPNOTIC in dentistry

هیپنوتیزم

از کلمه یونانی Hypnose به معنی خواب گرفته شده است شیوه هایی خاص از زمانهایی خیلی قدیم متداول بوده که
می توان در افراد خواب مصنوعی ایجاد کرد در این حالت شخص مورد آزمایش (سوژه) با عامل (کسی که آن را ایجاد کرده ) رابطه داشته و از اوامر و تلقینات عامل پیروی می کند در کشورهای امریکای جنوبی به جای لغت هیپنوتیزم از کلمه سوفرولوژی استفاده می شود در تاریخ پزشکی یونان قدیم معبدی به نام سوفرن وجود داشته و افراد برای اقدامات درمانی به این معبد رفته و بر اساس نام اسطوره های موجود به حالت خواب یا خلسه فرو می رفته اند .
مفهوم هیپنو تیزم قرار دادن افراد در خواب است که به طور واضح جویان واقعی غیر از این است در حالی که معنی سوفرو لوژیست این است که افراد در حالت آرامش توسط فردی درمانگر درمان می شوند .
به هر حال می توان گفت : هیپنو تیزم عملی است که در درک و رفتار افراد به کمک دو عامل اثر می گذارد . یکی استفاده از قوانین تلقین پذیری و دیگری رسیدن به حالتی به نام خلسه هیپنوتیزمی.

 قسمتهای مختلف مغز ، هر یک انجام کار و وظایفی را بعهده دارند . هنگام هیپنوتیزم قسمتهای دیگر مغز به اندیشه های مختلف توجه دارند ، از کار ایستاده و فقط یک فکر و موضوع برای سوژه باقی میماند و آن توجه و تمرکز به یک نقطه یا فکر است و در چنین حالتی تلقین وارد صحنه شده و سوژه ، افکار تلقین شده را می پذیرد .

در دامنه آگاهی بشری ، اگر حالت آگاهی معمولی در میان یک خط قرار گرفته باشد ، در یک انتهای این خط حالت اغما یا بیهوشی کامل و در انتهای دیگرش هیپنوتیزم یا تمرکز زیاد حواس قرار میگیرد .
حالت هیپنوتیزم ـــــــ هوشیاری عادی ــــــــ حالت اغما

دکتر پرویز ترک زبان متخصص پریودنتولوژی ، چهره شناخته شده و منحصر بفرد در هیپنودونتیک ایران که حدود هشتاد جراحی به کمک هیپنوتیزم تا سال ۱۳۷۳ را با موفقیت در دانشگاه تهران بانجام رسانیده ، معتقد است : خلسه هیپنوتیزمی یک شرایط گذاری عصبی تعدیل یافته است که به کمک تحریک سیستم عصبی سمپاتیک یا پاراسمپاتیک بوجود می آید . این حالت با حالاتی مانند خواب ، اغما و بیهوشی کاملاً متفاوت بوده و در واقع یک حالت ورای هوشیاری است . در این وضعیت ، قدرت و قابلیت تلقین پذیری بسیار زیاد است . از آنجایی که خلسه بر اثر تحریک سیستم عصبی حاصل میگردد ، لذا اساس و پایگاهی مادی و جسمی دارد .
در حقیقت هیپنوتیزم شامل یک احساس تمرکز شدید موضعی همراه با کاهش میزان آگاهی نسبت به محیط واقعی اطراف است .
هیپنوتیزم بعنوان یک تکنیک درمانی قانونی و مشروع از جانب انجمن پزشکی آمریکا و انجمن روانپزشکی آمریکا پذیرفته شده است .
تا کنون هیپنوتیزم در دانشگاههای زیادی تدریس شده و میشود‌ ، منجمله دانشکده های دندانپزشکی تهران و مشهد و دانشکده مامایی شهید بهشتی و تعدادی از دانشگاههای معتبر آمریکا ،‌ انگلستان ، کانادا و غیره
ذکر این مطلب جالب است که در دانشکده دندانپزشکی گلاسکو لیست انتظار جهت ملاقات هیپنوتراپیست تا دو سال بعد وقت میدهد .

درمان با هیپنوتیزم

هیپنوتیز درمانی به عنوان یک روش درمانی اصلی یا درمان کمکی موثر در بسیاری از انواع مشکلات جسمی و روانی کاربرد ارزشمندی دارد. هیپنوتیزم حالت تغییر یافته‌ای از هوشیاری است که طی آن درمانگر واجد شرایط این فرصت را پیدا می‌کند که با تاثیر مستقیم بر فرآیندهای ناخودآگاه و ارائه تلقینات درمانی مناسب به اصلاح ساختار روانی بیمار بپردازد و یا زمینه‌ای برای یک اجرای یک روش درمانی پزشکی مثل جراحی و ... فراهم سازد.
استفاده از هیپنوتیزم برای درمان تب یونجه نیز کاربرد دارد. نتیایج این مطالعات نشان داده است که هیپنوتیزم به کاهش برخی عوارض از جمله آبریزش بینی می‌شود. روند این کاهش با تغییر جریان خون اتفاق می‌افتد. همچنین از هیپنوتیزم برای درمان پیشگیری از سردردهای مزمن میگرن و سردردهای عصبی ، زایمان بدون درد ، درمان بیماریهای روان تنی مثل زخم معده ، آسم ، فشار خون ، التیام بیماریهای پوستی ، کاهش عوارض شیمی درمانی ، کنترل خونریزی در جراحیها و در امور روانپزشکی کاربرد دارد. هیپنوتیزم همچنین به بهبود سیستم ایمنی بدن کمک می کند.

هرچند در اعمال جراحی کوچک ، فنون هیپنوتیزم برای بی‌حسی انجام می‌پذیرد، اما در اعمال جراحی مهم نمی‌توان بر هیپنوتیزم اعتماد کرد، زیرا امکان دارد در ضمن انجام جراحی ، بیمار دچار تحریکات عصبی شدید شده و علی رغم تلاش‌های عامل از خواب هیپنوتیزم بیدار شود و جراح را در موقعیت خطرناکی قرار دهد.

استفاده از هیپنوتیزم در کاهش و از بین بردن درد ، کاربرد هیپنوتیزم در دندانپزشکی ، بیهوشی و بی حسی در بیماران و کودکانی که امکان استفاده از روشهای دیگر نیست رواج دارد.

دانشگاه  USC School of Dentistry  در امریکا اکثر کارهای نرمال و گاهی تخصصی را با کمک هیپنوتیزم انجام می دهند.

هیپنوتیزم در دندانپزشکی ، چیز جدیدی است و آن را برای اولین بار در مصر گزارش شد بیش از 3،000 سال پیش.  در سال های بعد از آن ، مواد شیمیایی و بیهوشی عمومی معمول شد و هیپنوتیزم جایگزین خواب آلود به آرام بخش تبدیل شد.

صدای تسکین دهنده دندانپزشک شما می تواند شما را به یک حالت ذهنی آرام هدایت کند. ؛ آن است که یا تمیز کردن ساده  و جرم گیری و یا یک روش پیچیده ای که شامل جراحی دهان ، در حالی که شما را به حالت آرامش  می رساند.. "اکنون که من از یک تا ده شمارش ، من می توانم احساس کنم غرق شدن بیشتر را و عمیق تر به احساس آرامش برسم... ، آرام ، و لذت بخش است. با هر شمارش آرام تر میشوید."

.

  "مدت زمان صرف شده هیپنوتیزم یادگیری نه تنها باعث مراجعه به دندانپزشک برای بیمار دلپذیر تر است ، اما آن را نیز افزایش بهره وری پزشک ، ارائه یک محیط بدون استرس برای همه" است.  "با کار کردن با بیماران عصبی می سازد آن مشکل است به انجام کار ما". "

دندانپزشکان از طبیعت ، ما را دوست ندارند به صدمه زدن به مردم آموزش دیده را به آنها تسکین درد آورد. وقتی که یک بیمار آرام است و آنها آرام هستند ، این روش می رود هموار تر و سریع تر است." بنابراین ، به نظر می رسد ، هیپنوتیزم می تواند  برنده برای هر دو بیمار و دندانپزشک. این یک جایگزین ارزان قیمت به آرام بخشی عمومی و یا آگاهانه که می تواند صدها دلار هزینه است.

هیپنوتیزم نه تنها اجازه می دهد تا بیماران برای کنترل ترس خود ، آن را کمک می کند تا از عملکردهای بدن را کنترل آنها خواهد شد. این تکنیک همچنین به منظور کنترل درد ، عق زدن ، دندان قروچه (دندان قروچه و Clenching) و یا مشکلات تنفسی. علاوه بر این ، هیپنوتیزم می تواند حافظه از یک سفر دلپذیر به دندانپزشک را بالا ببرد.

هر سال ، دندانپزشکان در سراسر کشور و سفر به کانادا به لس آنجلس برای دوره هیپنوتیزم دو روزه شده  در مدرسه USC دندانپزشکی تدریس می شود. این کارگاه برای دندانپزشکان با ابزار و مهارت  نیاز به استفاده از هیپنوتیزم به راحتی انجام می شود..
ده ، نه ، هشت ، من می توانم انرژی جریان از طریق من احساس راحتی کنید. هفت ، شش ، پنج ، بیشتر و بیشتر هوشیار با هر تعداد. چهار ، سه ، دو ، یک ، سرحال و پر انرژی در حال حاضر و احساس شگفت انگیز است.

 

راه‌هاي مقابله با ترس كودكان از دندانپزشكي

دندانپزشك «لولو» نيست
از لحظه‌اي که داشت روي يونيت دندانپزشکي مي‌نشست، جيغ مي‌کشيد و داد و فرياد مي‌کرد. کار وقتي بدتر شد که چشمش به سرنگ تزريق افتاد و پدر و مادرش را مجبور کرد او را با خود از اتاق معاينه بيرون ببرند. اين سناريويي است که احتمالا براي شما هم وقتي که کودکتان را به مطب دندانپزشکي مي‌بريد، تکرار مي‌شود. ولي واقعا چه کارهايي مي‌شود کرد تا کودک از مطب دندانپزشکي خاطره خوبي پيدا کند؟

دندانپزشك «لولو» نيست
از لحظه‌اي که داشت روي يونيت دندانپزشکي مي‌نشست، جيغ مي‌کشيد و داد و فرياد مي‌کرد. کار وقتي بدتر شد که چشمش به سرنگ تزريق افتاد و پدر و مادرش را مجبور کرد او را با خود از اتاق معاينه بيرون ببرند. اين سناريويي است که احتمالا براي شما هم وقتي که کودکتان را به مطب دندانپزشکي مي‌بريد، تکرار مي‌شود. ولي واقعا چه کارهايي مي‌شود کرد تا کودک از مطب دندانپزشکي خاطره خوبي پيدا کند؟

قدم اول
اولين قدم اين است که پيش از رفتن به مطب با او صحبت کنيد و تلاش کنيد تا به او فرصت دهيد ترس‌هايش را بيان کند. مي‌توانيد او را همراه خود به مطب ببريد و اجازه دهيد هنگامي که دندانپزشک روي دندان‌هاي شما کار مي‌کند، کودکتان نيز شما را تماشا کند. تماشا کردن کودکان ديگر که به آرامي نشسته‌اند و دندانپزشک مشغول درمان دندان‌هاي آنها است، الگوي خوبي براي کودکان به شمار مي‌رود. قدم بعدي آن است که او را هيچ وقت از دندانپزشک و آمپول نترسانيد! چرا که اين ترس براي هميشه در وجود او باقي خواهد ماند. کودکان عادت دارند هنگامي که پدر يا مادرشان همراه آنها وارد مطب شده و در کنار صندلي دندانپزشکي مي‌ايستد، داد و فرياد کنند و آرام نگيرند. بنابراين در مقابل در اتاق معاينه يا درمان، کودکتان را به دندانپزشک و دستيار او بسپاريد و اجازه دهيد دندانپزشک بتواند با روش‌هاي کنترل رفتاري که آموخته است، کنترل کودک شما را در حين درمان برعهده گيرد. اگر در شرايطي لازم شد‌ شما وارد اتاق شويد، تلاش نکنيد دستورات دندانپزشک به کودکتان را برايش تکرار کنيد زيرا کودک در يک زمان فقط مي‌تواند به يک منبع توجه داشته باشد و در غير اين صورت دچار سردرگمي خواهد شد. شما مي‌توانيد براي القاي حس آرامش به او دستش را بگيريد.

به او جايزه بدهيد
اين مهم است که کودک تصور نکند براي اينکه در مطب دندانپزشکي همکاري کند، به او رشوه مي‌دهيد؛ چرا که اين يک تقويت مثبت به شمار نمي‌آيد. تقويت مثبت براي کودک در صورتي اتفاق خواهد افتاد که وقتي او رفتار مطلوبي را از خود نشان داد، اين رفتار او را تشويق کرده و مورد ستايش و تقدير قرار دهيد.

نامه‌اي براي والدين
برخي از دندانپزشکان به ويژه متخصصان دندانپزشکي کودکان عادت دارند پيش از اولين جلسه حضور کودک شما در مطب، نامه‌اي براي شما ارسال کنند که در آن نکات ظريفي براي کنترل رفتاري کودکان در مطب درج شده است. مطالعه اين نامه و دفترچه راهنما مي‌تواند در اولين جلسه حضور کودک شما در مطب مفيد باشد.

صداقت با دندانپزشک
در صورتي که کودک شما، بيماري خاصي مانند صرع، ديابت، عقب‌ماندگي ذهني و... دارد، تلاش نکنيد آن را از دندانپزشک پنهان نگه داريد؛ چون ممکن است در روند درمان کودک شما روي صندلي دندانپزشکي اختلالاتي رخ دهد که لازم است دندانپزشک و دستياران مطب، آمادگي‌هاي لازم را از قبل براي مقابله با اين شرايط داشته باشند. داروهايي را که نيز کودک شما در طول روز ميل مي‌کند، به طور دقيق براي دندانپزشک بيان کنيد تا شرايطي پيش نيايد که خود شما و کودکتان را براي هميشه از خاطره ملاقات با دندانپزشک هراسناک سازد.

يك ماجراي آموزنده

مرگ يک کودک به خاطر ترس از دندانپزشکي
معروف‌ترين پرونده عليه سيستم دندانپزشکي بريتانيا که به نوعي فعاليت‌هاي سال 2006 را باعث شد، مرگ يک دختر هشت ساله در دسامبر سال 2005 بود. سوفي والر هشت ساله به خاطر کشيدن يک دندان شيري فاسد به يک مرکز دندانپزشکي دولتي مراجعه کرد. دندانپزشکان به خاطر جلوگيري از مراجعه بعدي سوفي، در يک عمل جراحي تمام دندان‌هاي شيري او را کشيدند و چند روز بعد، به رغم اينکه سوفي از ترس اقدامات دندانپزشکي حاضر به باز کردن دهان خود حتي براي پدر و مادرش نبود، او را از بيمارستان مرخص کردند. پيگيري‌هاي والدين سوفي تنها اين نتيجه را به دنبال داشت که مسئولان بيمارستان، سوفي را به يک روانپزشک اطفال ارجاع دادند.
سيستم بيمه دولتي بريتانيا فرآيند پيچيده‌اي براي معاينه بيماران دارد و در مواردي که بيمه مورد بيمار را اورژانسي تشخيص ندهد، ممکن است مدت‌ها زمان انتظار براي ويزيت طول بکشد. مسئله‌اي که براي سوفي والر اتفاق افتاد. به گفته پدر و مادرش، روانپزشک چند بار زمان ملاقات را به تعويق انداخت و به پدر و مادر اطمينان داد که نگران کاهش وزن سوفي نباشند. يک متخصص تغذيه هم فقط به صورت تلفني چند نوع نوشيدني مغذي تجويز کرد و مسئولان بيمارستان دندانپزشکي هم هيچ‌گونه پيگيري و درمان بعدي را انجام ندادند. همه اينها باعث شد سوفي سه هفته حتي براي غذا خوردن دهان باز نکند و بعد از آنکه 13 کيلو وزن کم کرد، به خاطر نارسايي کليوي از دنيا رفت. دندانپزشک معالج سوفي در توجيه کار خود مي‌گويد:«سوفي در يک معاينه دندانپزشکي، پس از آنکه زبانش اشتباها به وسيله سوزن بي‌حسي سوراخ شد، دچار ترس از دندانپزشکي شد و به هيچ وجه اجازه نمي‌داد تا ما دندان‌هاي لق او را معاينه کنيم. به همين دليل جراحي سنگين روي دندان‌هاي او به خاطر جلوگيري از به وجود آمدن مشکل‌هاي بعدي بوده است. در ضمن پدر و مادر او هم از انجام اين جراحي رضايت داشتند.»
در حالي که پدر و مادر سوفي مي‌گويند آنها فقط براي کشيدن يک دندان رضايت‌نامه امضا کرده بودند و بعد از جراحي هم آنها و هم سوفي از اينکه هشت دندان کشيده شده، کاملا بهت‌زده بودند. به گفته خانم والر، سوفي با دانستن اينکه هشت دندانش را از دست داده است کاملا دچار افسردگي شد.

 

کودکان از نظر دندان پزشکی طبق طبقه بندی سه نوع می باشد.

 1- کودک کاملا همکار

 2- کودک فاقد قابلیت همکاری

3- کودک مستعد برای همکاری

گروه اول: کودکان کاملا همکار، کودکانی هستند که روحیه همکاری دارند آرام بوده و حداقل اضطراب را دارا هستند و می توانند به راحتی درمان شوند وقتی که راهنمایی هایی برای چگونگی رفتار توسط دندانپزشک تعیین می شود در چارچوب تعیین شده رفتار می کنند.

گروه دوم :نیز گروهی هستند که فاقد قابلیت همکاری هستند مثل کودکان خیلی کوچک که ارتباط با آنان از طریق گفتگو امکان پذیر نیست و در واقع به دلیل سنشان توانایی همکاری ندارند.

گروه سوم: که در این رده قرار می گیرند کودکانی هستند که ضعف های خاصی دارند یا عقب افتاده می باشند که تکنیک های خاص کنترل رفتار و حتی دندانپزشکی بیمارستانی برایشان تجویز می شود. گروه سوم گروهی هستند که توانایی برقراری ارتباط را دارند ولی به دلایلی همکاری نمی کنند. این گروه نیاز به روش های کنترل رفتاری دارد. این گروه محدوده وسیعی دارند که شامل گروه های زیر می باشند:

1- رفتار کنترل شده:

در این حالت با بیماران کوچکی روبرو هستیم که در حدود 3 تا 6 سالگی هستند و اغلب ملاقات های اول آن ها در مطلب دندانپزکی می باشد. واکنش آن ها نوعی کج خلقی محسوب می شود و ممکن است در جلوی میز منشی یا اتاق انتظار و حتی قبل از ورود به مطب اتفاق افتاده باشد. این رفتار با علامات گریه کردن، لگد زدن، بلند فریاد کشیدن و کوبیدن است- به اطراف شناخته می شود که ناشی از اضطراب حاد یا ترس می باشد. با این بیماران حتما باید راه ارتبطی برقرار کرد. کودک باید به فوریت از اتاق انتظار و دید بقیه بیماران دور شده تا این اضطراب به بقیه کودکان نفوذ نکند. کودک ناآرام و لجباز توسط والدین باید آرام گردد سپس با به وجود آوردن ارتباط صحیح با کودک مقدمات معالجه را فراهم می کنیم.

2- رفتار بی اعتنا و حسورانه:

این رفتار ممکن است ازکلیه گروه های سنی دیده شود ولی به طور مشخص در کودکان سنین دبستان بیشتر دیده می شود. این رفتار نیز تا حد زیادی قابل کنترل می باشد. کودکانی که به این گونه هستند مرتبا جملات نمی خواهم و دوست ندارم را به زبان می آورند. این کودکان لجوج وگاهی لوس هستند یک برخورد محکم و قاطع همراه با دستورات روشن، نحوه رفتار آنان را تغییر می دهد. این کودکان معمولا در صندلی دندانپزشکی نه تنها دهان خود را باز نمی کنند بلکه از صحبت کردن و همکاری نیز امتناع می ورزند غالبا چون با زور به مطب آورده شده اند آزادی و احترام خود را مخدوش می بینند با این گونه بچه ها با توسل به زور کارمان را شروع نمی کنیم. چنانچه کودک از معالجات دندانپزشکی ابراز نارضایتی کرد ما هم با او هم عقیده می شویم که هر چند این اعمال خوشایند نیست ولی برای وی لازم و ضروری می باشد و در ضمن این که با آن ها صادق هستیم بحث را به بهداشت دهان و مسواک و غیره می کشانیم تا به تدریج ارتباط کافی با طفل برقرار گردد.

3- کودک کم رو:

کم رویی فرم کم رنگ ترری از منغفی بودن تلقی می گردد و چنانچه با آن ها درست رفتار نشود واکنش آن ها بدتر شده و به رفتار غیر قابل کنترل تبدیل می گردد. این کودکان معمولا در بدو ورود پشت سر والدین مخفی شده و از آن ها جدا نمی شوند و هنگامیکه به طرف آن ها می رویم بعضی از حرکت افتاده و بعضی دیگر مردد شده و یا می گریند و گاهی با دست چشمان شان را گرفته تا ترس خود را مخفی کنند. گریه آن ها به نالیدن بیشتر شباهت دارد. این دسته کودکان افرادی هستند که به شدت تحت حمایت والدین می باشند توجه و احترام بیش از اندازه به کودک نیز باعث کمرویی طفل می گردد. به این دسته اعتماد به نفس می دهیم و راهنماییشان می کنیم این کودکان بعد از چند جلسه تبدیل به کودکان همکار و مثبتی می شوند.

4- گروه همکار تحت فشار:

در مرز بین همکاری مثبت و منفی هستند. این گروه معالجه را قبول می کنند ولی باطنا از این اعمال راضی و خشنود نیستند. در هنگام صحبت صدایشان می لرزد. و گاهی این لرزش به بدن وی هم سرایت می کند و گاهی این هیجان مانع از همکاری کودک می شود چنانچه محیط شاد و بدون استرسی را برای این کودکان فراهم می کنیم جزء بیماران همکار خواهند شد.

5- گروه گریان:

گریه صرفا عکس العمل خاص این گروه می باشد صدای فریاد کودک زیاد بلند نیست و قابل کنترل می باشد ولی صداهای هیجان زده کودک پایدار هستند و با وجود بی حسی موضعی از درد شکایت دارند. درمان این گروه به صبر و بردباری فراوان نیاز دارد گاهی والدین با دیدن گریه و زاری کودک شروع به دخالت در کار دندانپزشک می نمایند و مرتب می گویند حتما بی حسی نشده که ابراز درد می کند باید به این والدین گفت که دندانپزشک تا علایم بی حسی را در کودک مشاهده ننماید شروع به کار نخواهد کرد و به آن ها اطمینان بدهیم که گریه کودک ناشی از درد نیست و تنها برای جلوگیری از کار دندانپزشک کودک از این حربه استفاده می نماید.

 

نوشته شده توسط گروه پزشكي مادران

نگهداري دندان بيرون افتاده بر اثر ضربه

تا سه ساعت اول جدا شدن دندان از دهان، نتيجه نگهداري آن در شير و سفيده تخم مرغ يکسان است، اما سفيده تخم مرغ قادر است، سلول هاي سطح ريشه دندان را تا ۱۰ ساعت در خارج از دهان زنده نگه دارد و پس از قرار گرفتن در محل اول آن، دندان مي تواند، سير تکاملي حيات خود را ادامه دهد.

در دسترس بودن تخم مرغ از ديگر مزاياي اين ماده عنوان شده است.
بنابراين پژوهش، نتايج کشت سلولي نشان داد، سفيده تخم مرغ مي تواند تا ۴۰ ساعت سلول هاي سطح ريشه دندان را زنده نگه دارد.

پوسيدگي دندان dental caries

علت اصلی پوسیدگی :

۱- وجود مواد قندي و هر ماده ای تبدیل به قند شود مثل نان در دهان

۲- وجود باکتريها در دهان

۳- زمان

 

در دهان همه افراد انواع مختلفي از ميکربها و قارچها وجود دارند که در روي سطوح جونده بخصوص بين شيارها و حفرات کوچک و يا بين سطوح تماس دندانها قرار گرفته اند . اين باکتريها همراه با بزاق و باقيمانده غذاها مخصوصاً مواد قندي که بهترين محيط تکثير براي اين موجودات ميباشد ، توده چسبنده و شفافي را در سطح دندانها بوجود مي آورند که اين توده شفاف ميکربي را پلاک دنداني مي نامند .

زمانی طول بکشد تا میکروب به طور کافی قندها را مصرف کند و اسید تولید شود، با مسواک زدن ، قند و میکروب از بین می رود و زمان کافی نیزاز این دو گرفته می شود. ولی پوسیدگی دندان نمی تواند بدون این دلایل باشد.

پوسیدگی دندانی در نتیجه اسید ناشی از عملکرد میکروارگانیسم ها بر روی کربوهیدرات ها (قندها) حاصل می شود. مطالعات نشان داده اند که پوسیدگی در غیاب میکروارگانیسم ها رخ نمی دهند، حیواناتی که در محیط عاری از میکروب نگهداری می شوند، حتی با رژیم غذایی پر کربوهیدرات هم دچار پوسیدگی دندانی نمی شوند. با این حال وقتی میکروارگانیسم هایی را از حیوانات دارای پوسیدگی فعال به این حیوانات تلقیح کردند در حضور کربوهیدرات ها دچار پوسیدگی دندان ها شدند.

میکروارگانیسم اصلی در ایجاد پوسیدگی دندان ها، استرپتوکوک موتان می باشد. این میکروب بیماری زا ترین ارگانیسم ایجاد کننده پوسیدگی است. استرپتوکوک موتان در بدو تولد در دهان نوزاد وجود ندارد و تنها بعد از شروع رویش دندان های شیری در دهان نوزاد قابل تشخیص هستند. مطالعات ثابت کرده اند که استرپتوکوک موتان از دهان مادر به نوزاد منتقل می گردد.

پلاک دندانی

ماتریاآلبا: ماده سفید و بسیار نرمی استن که به دنبال عمل جویدن غذا روی دندان ها و لثه رسوب می کند. ماتریاآلبا به راحتی با شستشو از طریق آب پاک می شود، اگر ماتریاآلبا شسته نشود پس از چند ساعت به ماده دیگری به نام پلیکل اکتسابی تبدیل می شود حالا پلیکل اکتسابی دیگر به راحتی ماتریاآلبا پاک نمی شود، بنابراین برای حذف این ماده مسواک ضروری است اگر هر 8 ساعت یکبار مسواک بزنیم پلیکل اکتسابی به راحتی شسته می شود، آزمایش نشان داده که برای حذف پلیکل اکتسابی هر 12 ساعت یک بار مسواک زدن کافی است و هر شبانه روز (24 ساعت) یک بار مسواک + نخ دندان ضروری است. پلیکل اکتسابی اگر از حفره دهان شسته نشود، پس از 48 ساعت تبدیل به جرم یا پلاک دندانی می شود.

پلاک دندانی دیگر با مسواک تمیز نمی شود، برای حذف پلاک و کلکلوس جرم گیری و پالیش ضروری است، پلاک دندانی در روند تکاملی خود در نهایت تبیدل به ماده سختی به نام کلکلوس می شود. کلکلوس ماده سختی است و از آن به سنگ دندان نیز یاد می کنند. این ماده به سختی از دندان جدا می شود، پس از جدا شدن کلکلوس دندان خش دار می شود. بنابراین پالیش دندان ها پس از جرم گیری ضروری است. کلکلوس محل تجمع باکتری های بیماری زا است. این ماده عامل تحلیل لثه و استخوان نگهدارنده دندان بوده، بیماری های لثه ای از جمله پیوره را ایجاد می کند و بوی بسیار بدی هم دارد، بر طبق نظر محققین بین بیماری های قلبی- عروقی و پلاک دندانی ارتباط واضحی وجود دارد.

بنابراین پلاک دندانی توده نیتروژنه آلی حاوی میکروارگانیسم های شناخته شده ای است که به طور محکم به مینای دندان می چسبد، در مناطق مستعد پوسیدگی مانند شیارها و حفرات ریز موجود در سطوح مختلف دندان ها سریع تر و راحت تر از قسمت های دیگر پوسیدگی ایجاد می شود. به دنبال مصرف مواد قندی، مولکول های قند به درون پلاک دندانی نفوذ می کنند. میکروارگانیسم های ساکن پلاک دندانی از این قندها استفاده می کنند، محصولات متابولیک طبیعی این میکروارگانیسم ها اسیدهایی هستند که در شروع فرآیند پوسیدگی نقش اساسی دارند.

 

رمینرالیزاسیون: جایگزینی مواد معدنی از دست رفته لایه زیرسطحی مینا است که طی فرآیند دمینرالیزاسیون رخ داده است، یعنی کلسیم و فسفری که به وسیله اسیداز لایه زیر سطحی مینا برداشته شده با تغییر شرایط دهان مجدداً جایگزین می شود و این در صورتی است که لایه سطحی مینا سالم باقی مانده باشد. بزاق که از کلسیم و فسفات بسیار اشباع است و حاوی مواد متعادل کننده اسید (بیکربنات، فسفات) می باشد به داخل پلاک انتشار یاته اسیدهای حاصل از متابولیسم میکروب ها را خنثی می کند، بنابراین مینای زیرسطحی آسیب دیده (دمینرالیزاسیون شده) از طریق روند رمینرالیزاسیون ترمیم می شود. زمان رمینرالیزاسیون و جایگزینی کلسیم از دست رفته، بستگی به سن پلاک، ماهیت قندهای مصرف شده و حضور یا فقدان فلوراید دارد. به عنوان مثال در حضور پلاک دندانی که 12 ساعت یا کمتر عمر دارد دمینرالیزاسیون مینا ناشی از یک بار تماس با ساکاروز (شکر) حدود 10 دقیقه توسط بزاق رمینرالیزه می شود، ولی اگر عمر پلاک 48 ساعت یا بیشتر باشد حداقل زمان لازم جهت رمینرالیزاسیون مینای آسیب دیده 4 ساعت می باشد.

حضور فلوراید اثر بسیار مهمی روی فرایند رمینرالیزاسیون دارد، همچنین با تشکیل فلوروکسی آپاتیت مقاومت مینا را افزایش داده و آن را نسبت به حمله بعدی اسید مقاوم تر می کند.

بنابراین ایجاد پوسیدگی دندانی فرآیند پویایی است که شامل دوره های مکرر دمینرالیزاسیون توسط اسیدهای آلی ضعیف با منشاء میکروبی از یک طرف با رمینرالیزاسیون توسط بزاق از سوی دیگر است.

 

پوسیدگی در دوره دندان های شیری

پوسیدگی در دندان های شیری معمولاً از الگوی خاصی پیروی می کند. بیشترین احتمال پوسیدگی در وحله اول مربوط به D و E فک پایین سپس D و E فک بالا است و پس از آن دندان های پیشین فک بالا. دندان های پیشین فک پایین و سطوح گونه ای و زبانی (لینگوان) دندان های شیری بجز در موارد پوسیدگی های حاد (Ram pant) و شیشه شیر (Nersing) بندرت دچار پوسیدگی می شوند. مولرهای دوم شیری (E) نسبت به پوسیدگی مستعد تر از مولرهای اول شیری (D) هستند. این به دلیل شیارهای عمیق تر سطح جونده این دندان ها است. پوسیدگی بین دندانی معمولاً تا زمانی که دندان ها با هم فاصله دارند رخ نمی دهد. لازم به ذکر است که پوسیدگی بین دندانی در صورت وقوع سریع تر از پوسیدگی سطح اکلوزال (جونده) توسعه می یابند و درصد بیشتری از بازشدگی پالپی (عصب دندان) را سبب می شود. این موضوع، ضرورت رادیوگرافی های دوره ای را بعد از برقراری تماس بین مولرهای شیری روشن می سازد.

 

 

مطالعات نشان می دهد که 84% کودکان فاقد پوسیدگی در دوره دندان های شیری، در دوره دندانی مختلط نیز عاری از پوسیدگی باقی می مانند.  این مطالعات لزوم توجه والدین به بهداشت دهان و دندان کودکان، تغذیه آنها و مراجعه به موقع و منظم به دندانپزشک را روشن می سازد.

گروهی که بر روی کودکان 5 ا 7 ساله تحقیق می کردند، روشن ساختند که در صورتی که کودک تا سن 5 سالگی تعداد 3 یا بیشتر پوسیدگی روی مولرهای شیری داشته باشد به احتمال بسیار قوی در اولین مولر دائمی خود نیز دچار پوسیدگی خواهد شد.

دندان های پیشین فک بالا خیلی مستعد پوسیدگی نیستند، به جز کودکانی که به علت بهداشت دهانی ضعیف و مصرف شیرینی زیاد، تنفس دهانی یا کمبود بزاق دچار پوسیدگی حاد (Ram Pant) می شوند. با این حال دندان های لترال فک بالا   غالباً با نقص در سطح پالاتال رویش می یابند، پیشرفت پوسیدگی در این سطح سریع بوده و پالپ را قبل از آگاهی کودک یا دندانپزشک از وجود حفره پوسیدگی درگیر می سازد. پوسیدگی دندان های پیشین فک پایین به جز در موارد پوسیدگی های حاد   بسیار کم است.

پوسیدگی در دوره دندان های دائمی

میزان مرحله پوسیدگی ها با رویش مولرهای دوم دائمی و پره مولرها افزایش می یابد، اولین و دومین مولرهای دائم فک پایین نسبت به دندان های مشابه خود در فک بالا بیشتر در معرض پوسیدگی سطح جونده قرار دارند. این دندان ها نیازمند توجه دقیق به همراه کاربرد فلوراید و شیار بند برای جلویگری از نفوذ سریع پوسیدگی ها به عاج زیرین و بازشدگی پالپ هستند.

عوامل ثانویه در پوسیدگی های دندانی

۱.خصوصیات آناتومی دندان

دندان های دائمی طی دو سال اول پس از رویش بیشتر مستعد پوسیدگی هستند، مولرهای دائمی (کرسی های بزرگ) اغلب دارای فرو رفتگی ها و شیارهایی هستند که به طور ناقص به یکدیگر متصل شده اند. از این رو مواد غذایی در قائده این نقایص مینایی گیر کرده، با گذشت زمان تبدیل به پلاک دندانی می شوند، پلاک دندانی نیز محل مناسبی برای رشد و تکثیر میکروب های پوسیدگی زا از جمله استرپتوکوک میوتانس هستند. فعالیت این میکروب در داخل پلاک دندانی پوسیدگی ایجاد می کند. فرو رفتگی های باکالی (سمت گونه) مولرهای اول فک پایین، فرورفتگی های پالاتالی (کامی) مولرهای اول دائمی بالا و دندان های فک بالا نواحی به شدت آسیب پذیر دندانی می باشند که روند پوسیدگی به سرعت در آنها پیشرفت می نماید.

این نقایص مینایی با مراجعه به دندانپزشک و تشخیص به موقع به راحتی و با هزینه کم قابل درمان می باشند، درمان اولیه این نقایص مینایی شیار بند است ولی در صورت مشاهده پوسیدگی لازم است با مواد مناسب ترمیم شوند.

۲.ترتیب قرار گرفتن دندان ها در قوس فکی

دندان های نامرتب (Crowded) و درهم و برهم هنگام جویدن غذا بیشتر دچار گیر غذایی می شوند، این دندان ها به راحتی با مسواک تمیز نمی شوند بنابراین فرآیند پوسیدگی در این دندان ها زودتر و بیشتر از دندان های منظم و مرتب رخ می دهد. بنابراین درمان ارتودنسی (ردیف کردن دندان ها) برای این افراد ضروری است. اگر درمان ارتودنسی در سنین زیر 12 سالگی انجام شود زمان و هزینه کمتری دربر خواهد داشت، ضمن آن که بهتر جواب می گیریم مشروط بر آن که دندانپزشک مسلط به این کار باشد. متأسفانه در جامعه ما به دلیل ضعف نظارت مجریان قانون از یک طرف و پایین بودن آگاهی مردم، افراد سودجو و گاهاً عقده ای دست به انجام کارهایی می زنند که در توان آنها نیست و صد البته اطلاعات بسیار ناقصی از این کار دارند. بنابراین هرگاه که در روند درمان دچار مشکل می شوند و در نتیجه عقیم می مانند توپ را به زمین بیمار می اندازند که رعایت نکرده ای مانند همان ضرب المثل قدیمی بیمار خر خورده، در مطب مرتباً با درمان های عجیب و غریبی روبرو می شوم که اغلب از طرف کسانی انجام شده که حتی دندانپزشک هم نیستند.

 علائم پوسيدگي

• تغییر رنگ مینای دندان به قهوه‌ای یا سیاه.
• سوراخ شدن دندان.
• بوی بد دهان.
• حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام خوردن غذاهای سرد، ترش یا شیرین که بسته به شدت پوسیدگی متفاوت است.
• حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام فشار دندانها روی هم یا هنگام غذا خوردن.
• پوسیدگی بین دندانی می‌تواند باعث گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و یا پاره شدن نخ دندان هنگام استفاده بشود.

تشخيص  پوسيدگي

1. سوند و آينه ي دندان پزشکي:سنتي ترين ابزار تشخيص پوسيدگي سوند است که احتمال تشخيص غلط توسط آن بسيار بالا است. علاوه بر اين در تحقيقات مشخص شده است که اين وسيله مي تواند ميکروب ها را از شيار يک دندان به دندان هاي ديگر منتقل کند. اين وسيله نمي تواند اندازه ي پوسيدگي موجود در مينا يا عاج دندان را تعيين کند. علاوه بر اين ممکن است سطح دندان سالم را خراش بيندازد.
2. معاينه با چشم:ذره بين هاي مخصوصي براي معاينه ي شيارها و حفره هاي بسيار ريز روي سطح دندان طراحي شده اند که به دندانپزشک کمک مي کنند با ديد بسيار وسيع تري دندان را چندين برابر بزرگ تر ببيند. ثابت شده است که اين ابزار در مقايسه با چشم غيرمسلح تفاوت چنداني در صحت تشخيص پوسيدگي دندان ايجاد نمي کند.
3. استفاده از فيبرهاي نوري و عبور نور از دندان (Fiberoptical transillumination-FOTI)توسط اين وسيله نور مخصوصي از دندان عبور داده مي شود. اين نور توانايي اين را دارد که پوسيدگي ها را براي چشم غير مسلح دندانپزشک قابل ديدن کند. توسط اين وسيله بهتر از سوند و آينه مي توان پوسيدگي هاي عاج دندان را تشخيص داد.
4. راديوگرافي با اشعه ي ايکس:

اين تکنيک رايج ترين روش تشخيص پوسيدگي در بين دندانپزشکان است. راديوگرافي در تشخيص و مشاهده ي پوسيدگي ها بسيار موثر است اما نقايص بسياري دارد. عکس هاي راديوگرافي خيلي از مواقع دچار نقايص راديوگرافيک مي شوند و مناطقي را به اشتباه تيره تر يا روشن تر نشان مي دهند که اين مسأله دندانپزشک را به اشتباه مي اندازد.علاوه بر اين تنها 70% پوسيدگي در راديوگرافي قابل مشاهده است و عمق پوسيدگي ممکن است با آنچه که در تصوير ديده مي شود متفاوت باشد. پوسيدگي ها در مراحل اوليه در راديوگرافي قابل مشاهده نيستند. علاوه بر اين تشخيص پوسيدگي در راديوگرافي بسيار به مهارت دندانپزشک بستگي دارد.
ثابت شده است که اشعه ي ايکس اشعه ي بسيار مضري است و احتمال سرطان زايي بالايي دارد. اين اشعه را در دندانپزشکي کودکان نمي توان زياد مورد استفاده قرار داد و در افراد باردار استفاده از آن کاملاً ممنوع است.

5.اندازه گيري مقاومت الکتريکي دندان (Electrical caries measurement-ECM)

اين دستگاه مقاومت در برابر عبور جريان الکتريکي را در دندان اندازه گيري مي کند. مقدار اين مقاومت در دندان هايي با عمق پوسيدگي هاي گوناگون، متفاوت است. هر ميزان پوسيدگي مقدار خاصي از الکتريسيته را عبور مي دهد. بر اساس مقدار عبور جريان الکتريکي مي توان عمق پوسيدگي دندان را محاسبه کرد. اين دستگاه نسبتاً دقت بالايي دارد.

6.فلورسانس ليزر ( دياگنودنت ) :دياگنودنت، ليزر نور مرئي قرمز را به دندان مي تاباند. اين نور در دندان بازتاب فلورسانس ايجاد مي کند که اين بازتاب در دندان هاي پوسيده و سالم با يکديگر متفاوت است. سپس گيرنده ي دستگاه، نور فلورسانس بازتاب شده را دريافت و تفسير مي کند.

دستگاه دياگنودنت داراي دو سر جستجوگر متفاوت است. يکي از آنها نور ليزر را به طور مستقيم به دندان مي تاباند و مخصوص تشخيص پوسيدگي هاي سطح جونده ي دندان ها است.

ديگري اشعه ي ليزر را با زاويه ي 100درجه مي تاباند و مخصوص تشخيص پوسيدگي هاي بين دنداني است.

دياگنودنت قلمي به دو روش وجود پوسيدگي در دندان را اعلام مي کند. عمق دقيق پوسيدگي به صورت يک عدد بر روي نمايشگر دستگاه نمايش داده مي شود و علاوه بر آن دستگاه توسط آژير (بوق هاي متناوب) وجود پوسيدگي را اطلاع مي دهد. هر چه عمق پوسيدگي بيشتر باشد صداي بوق بلندتر مي شود.اين روش اعلام پوسيدگي سرگرم کننده و به خصوص براي کودکان جذاب است.

بر اساس اعداد نمايش داده شده مي توان با اطمينان 99% تشخيص داد که: آيا دندان سالم است؟ آيا پوسيدگي در حد ميناي دندان است؟ و يا به عاج دندان وارد شده است.

دياگنودنت برترين دستگاه تشخيص پوسيدگي در جهان
جادوي دياگنودنت در همين نکته نهفته است. اين دستگاه مي تواند پوسيدگي ها را در همان ابتداي تشکيل و قبل از هر وسيله ي تشخيصي ديگري تشخيص دهد. بنابراين مي توان در همان ابتدا با درمان پوسيدگي از گسترش آن جلوگيري و از درمان هاي سخت و آزار دهنده و پرهزينه پيشگيري کرد. بسياري از پوسيدگي ها در زير سطح کاملاً سالم دندان پنهان شده اند و بعضي از آنها در لبه هاي ترميم هاي قديمي به هيچ وجه قابل تشخيص نيستند. دياگنودنت مي تواند تمام اين پوسيدگي ها را با دقت بسيار بالا (99%) تشخيص دهد و حتي عمق دقيق آنها را نيز تعيين کند.
از مزاياي استفاده از دياگنودنت تشخيص پوسيدگي ها بدون درد، بدون استفاده از اشعه ي سرطان زاي ايکس، بدون نياز به بي حسي است.

 روش هاي جديد«ليزرفلورسنت»، «لا يت فلورسنت»، استفاده از اشعه «مادون قرمز» و روش «راديوگرافي» به صورت ديجيتال، طي چند سال اخير، تحولي عظيم در امر تشخيص به موقع پوسيدگي ايجاد کرده اند.  از ميان روش هاي فوق، بهره گيري از ليزر فلورسنت ومادون قرمز به عنوان جديدترين روش هاي تشخيصي پوسيدگي شناخته مي شوند.
با وجود اينکه تهيه دستگاه هاي تابش اشعه، هزينه چنداني دربرندارد، هنوز اين شيوه ها در کشور متداول نشده است. مراجعه مداوم به دندانپزشک به تشخيص زودرس پوسيدگي دندان در مراحل نخست کمک کرده و به کمک استفاده از روش هاي مختلف پيشگيري از جمله فلورايدتراپي، مي توان به بازسازي نسج از دست رفته بدون نياز به شيوه هاي مرسوم ترميمي ازطريق تراشيدن ميناي دندان و به کارگيري مواددنداني اقدام کرد. 

در روش هاي دندانپزشکي «کم آسيب» با پوسيدگي هاي دنداني به عنوان يک بيماري عفوني برخورد مي شود. 
اين روش هاي دندانپزشکي جديد و مدرن بوده و با پوسيدگي و ترميم دندان ها برخورد بيولوژيک دارد. وي با تاکيد بر لزوم خروج دندانپزشکي از حالت تهاجمي ادامه داد: دندانپزشکان در مورد پوسيدگي نبايد تنها به فکر برداشتن پوسيدگي و ترميم آن باشند بلکه بايد با پوسيدگي به عنوان بيماري عفوني برخورد کرده وروش درمان برمبناي کنترل عفونت و از بين بردن عوامل ايجاد کننده اين پوسيدگي باشد. او افزود: به اين ترتيب پيشگيري مقدم بر درمان مي شود. بر اين اساس کنترل مصرف قند و ساکاروز، تشويق مردم به رعايت بهداشت دهان بوسيله نخ دندان و مسواک در پيشگيري از پوسيدگي هاي دنداني بسيار موثر خواهد بود.

 

دندان

 

هر دندان شامل دو قسمت است:

۱.- ریشه: آن قسمتی از دندان است که توسط ماده ای مشابه استخوان بنام سمنتوم (cementum) پوشیده شده است، ریشه در حالت سلامت در استخوان فک قرار داشته و بعنوان پایه ای محکم برای تاج دندان محسوب میشود.

۲- تاج: تاج دندان توسط مینا (enamel)(سخت ترین ماده در بدن) پوشیده میشود. بخش تاجی دندان از میان استخوان و بافت لثه رویش پیدا کرده و در حالت سلامت لثه و نرمال، دیگر هیچگاه با بافت لثه پوشیده نخواهد شد. تنها مقدار اندکی از لثه (در یک فرد بالغ جوان) در حد ۲ میلیمتر، روی تاج دندان آمده و بقیه تاج در محیط دهان قرار دارد. تاج آناتومیک، تمام تاجی از دندان است که توسط مینا پوشیده شده است و ربطی به میزان رویش دندان ندارد. تاج کلینیکی به آن قسمت از تاج گفته میشود که از لثه بیرون بوده و در محیط دهان است. از نظر تکاملی، ابتدا در استخوان فک تاج تشکیل میشود و سپس ریشه شکل میگیرد.

یک عامل مهم در رویش دندان، همین تشکیل ریشه است بطوری که معمولا پس از تشکیل حدود ۳/۲ (دو سوم) از ریشه، نوک دندان جوان در محیط دهان پیدا میشود .از این زمان به بعد حدود ۳ سال دیگر زمان لازم استاست تا ریشه به شکل و اندازه نهایی خود برسد. این مطلب اهمیت مراقبت از دندان دائمی تازه روئیده شده را بیان میکند به این صورت که اگر به هر دلیلی مثلا ضربه یا پوسیدگی دندان نیاز به عصب کشی پیدا کتد این عصب کشی باید تا زمان تکمیل نوک ریشه به تعویق افتاده و یا توسط روشهایی خاص تشکیل نوک ریشه را در دندان جوان تحریک کرد.هر ریشه یک راس یا نقطه انتهایی بنام آپکس دارد(apex). بخشی از فک که ریشه دندانها در آن است زائده آلوئولار (alveolar bone) نامیده میشود. یکی از دلایل مهم لقی دندانهای دائمی (مثلا در افراد مسن با بهداشت دهان ضعیف)، تحلیل همین زوائد آلوئولار به دلایل مختلفی منجمله جرم دندان است. 

به استخوان فک بالا، استخوان ماگزیلا (maxilla) و به استخوان فک پایین، استخوان مندیبل (mandible) گفته میشود. ماگزیلا قسمتی از استخوان صورت بوده و زوائدی برای ساخت بینی، گونه، کاسه چشم، کام و دندانها دارد. دو استخوان ماگزیلا در تشکیل صورت نقش دارند که یکی در چپ و دیگری در راست قسمت قدامی – میانی صورت قرار گرفته اند. استخوان مندیبل ، تنها استخوان متحرک جمجه (بجز استخوانچه های گوش داخلی) محسوب شده و وجود آن در جویدن غذا، صحبت کردن، تکیه گاه زبان و گاز گرفتن و… لازم است.

 - مينای دندان : سختترين عضو بدن از لحاظ استحکام ميباشد و بعنوان يک پوشش کل تاج دندان را میپوشاند و در واقع چيزی که در دهان از يک دندان سالم مشاهده ميکنيم همان مينای دندان است . ضخامت اين لايه متغير بوده و در بعضی جاها تا ۳ ميليمتر ميرسد .

 - عاج : حجم اصلی دندان را تشکيل ميدهد و به عنوان يک بافت زنده بحساب می آيد که توسط پوششی از مينا در قسمت تاجی و الياف نگهدارنده در قسمت ريشه پوشيده شده است در وسط مينا پالپ دندان واقع است که شامل عروق و اعصاب دندان ميباشد .

- پالپ: در اصطلاح عاميانه عصب دندان ناميده ميشود ولی در واقع عصب دندان قصمت جزئی از اين بافت است. بافت همبندی همراه با عروق و اعصاب و بافت لنفاوی و اعصاب از ضمائم آن ميباشد .پالپ دندان غير از اعصاب حسی که دارد ضائده هائی به داخل عاج فرستاده که طراوت و رطوبت دندان را تامين ميکند و دندان عصب کشی شده خشک و شکننده ميشود.

 بافت های نگهدارنده :

۱- استخوان فک : در استخوان هر فک حفراتی وجود دارد که دندانها در داخل آنها قرار گرفته اند.

۲- لثه :. لثه باید چسبندگی به دندان داشته باشد و اگر این چسبندگی به هر علتی کاهش پیدا کند باعث تجمع غذائی و انواع بیماریهای لثه ای میشود. رنگ طبیعی لثه سالم صورتی رنگ میباشد و نمائی مثل پوست پرتقال باید داشته باشد.

 

۳- الیاف پریودنتال : یا الیاف نگه دارنده باعث چسبیدن محکم دندان از قسمت ریشه به استخوان فک میشود . موقعی که لثه آسیب ببیند مواد غذائی و باکتری ها داخل این بافت شده ضمن تخریب آن باعث تحلیل استخوان اطراف ریشه شده و در نهایت باعث شل شدن دندان میشود .در این موقع استخوان اطراف ریشه تحلیل میرود و پیوند ریشه با آن از بین میرود و دندان لق می شود.

عروق و اعصاب از طریق سوراخهائی که در انتهای ریشه دندان واقع هستند وارد پالپ دندان می شوند.

 

 

 

 

 

 

 

ارتباط دندانها با شخصییت افراد

 

ارتباط دندانها با شخصییت افراد:

دندان‌های مرتب،منظم و ریز:

تداعی کننده یک چهره مهربان، ساده، قانع و با گذشت است. عواطف و احساسات قوی و مهربانی در لبخند آنها کاملا نمایان است. چهره‌ای آرام و دلسوز دارند. به آینده امیدوارند و از اعتماد به نفس بالایی برخوردار هستند.

وقتی دندان‌های پیشین (سانترال) بزرگ‌تر هستند:

نشان دهنده فردی ماجراجو، شلوغ، پر احساس، در عین حال دقیق، منظم، مقتدر، جسور، جاه طلب و کنجکاو که قبل از انجام هر کاری بارها و بارها جوانب کار را می‌سنجد به گونه‌ای که گاهی اوقات خود نیز خسته می‌شود. از روابط اجتماعی قوی و مناسبی برخوردار است.

دندان‌های نامرتب:

بیان کننده شخصیتی خجالتی و کمرو اما مصمم و قاطع که به مسایل پیرامون خود نگاهی عمیق دارد. ترجیح می‌دهد افکار جدیدی در خانواده پایه گذاری کند. زیاد اهل مسافرت نیست. به دوستی‌های ماندگار نیز پایبندی ندارد، ولی پشتکار زیادی دارد. شدیدا خواهان تنوع و جاه طلب است.

دندان‌های مرتب اما با فاصله:

فرد قابل اعتماد و پشتیبانی قوی برای اعضای خانواده، دقیق، نکته سنج و دارای قدرت تحمل بالا است. بیشتر مواقع برای حل مشکلات ترجیح می‌دهد به تنهایی مسایل خود را حل کند. خیلی اهل ریسک نیست. ترجیح می‌دهد آهسته و پیوسته حرکت کند. با این حال پشتکار و مداومت است که همواره او را به جلو می‌برد. احساس مسئولیت قوی و عجیب نسبت به خانواده و دوستان و آشنایان و همکاران و حتی همسایه‌ها، از او موجودی صبور و مهربان می‌سازد. به خوبی می‌تواند سخنرانی کند، بحث و استدلال کند و دیگران را متقاعد.

 

آیا جویدن آدامس مفید است ؟

قرنهاست که از آدامس برای تمیز کردن دهان و یا خوشبو کردن تنفس استفاده شده است. اولین روش آدامس سازی در سال 1869 (135 سال پیش) ابداع شد و 59 سال بعد یعنی در سال 1928، آدامس هایی تولید شد که مواد دارویی به آنها اضافه می شد تا هنگام جویدن، مصرف کننده آنها را دریافت کند...

روشی برای دریافت داروها

 با جای دادن مواد دارویی در ترکیبات محلول در آب و یا در ترکیبات محلول در چربی، می توان این داروها را خیلی سریع (در عرض 15-10 دقیقه) پس از شروع جویدن آدامس و یا به کندی (طی ساعت ها) به بدن فرد رساند. از این داروها می توان فلوراید ( برای درمان و کاهش پوسیدگی های دندانی )، کلرهگزیدین (که یک ضد عفونی کننده موضعی است)، نیکوتین ( برای کاهش کشیدن سیگار با دریافت نیکوتین سیگار از طریق جویدن آدامس)، آسپیرین (ضد درد و التهاب)، دیمن هیدرینات (برای بیماریهای روانی – هیجانی)، دیفن هیدرامین (داروی ضد حساسیت)، نیترات میکونازول (درمانگر بیماری قارچی کاندیدیاز یعنی همان برفک دهانی)، آنتی اسیدها (در تسکین و درمان ناراحتی معده)، و کافئین (به عنوان کاهش دهند خواب) را نام برد . جویدن آدامس به ویژه برای کودکان به عنوان روشی برای دریافت داروها بیشتر مورد توجه است.
امروزه به “آدامس های بدون قند” فلوراید افزوده اند. وقتی شما این آدامس ها را در دهان می گذارید و می جوید، فلوراید از آدامس آزاد شده و در سطح مینای دندان شما می نشیند و به تدریج جذب ساختار دندان شده و مینای دندان تان را مقاوم می کند.

قند آدامس

امروزه اغلب از شیرین کننده های مصنوعی از قبیل ساخارین، آسپارتام، آس سولفام و سیکلامات جهت طعم دار کردن آدامس ها استفاده می شود. مقدار موجود چنین شیرین کننده هایی در موادی از قبیل برخی مواد شیرین از جمله ، نوشابه های رژیمی و آدامس ها آنقدر نیست که از حد مجاز بیشتر شود و بنابراین خطری مصرف کنندگان را تهدید نمی کند.قند موجود در آدامس را نمی توان عامل مهمی در ایجاد پوسیدگی دندان ها قلمداد كرد، زیرا با افزایش ترشح بزاق، ماندگاری قندها(از جمله قند موجود در خود آدامس) بر روی دندانها كم می شود.

آدامس‌های بدون قند (suger-free)
شاید شما هم نام آدامس‌های بدون قند را شنیده باشید، ولی این آدامس‌ها آیا واقعاً بدون قند هستند و فرقی با آدامس‌های معمولی دارند؟
در جواب باید گفت که این آدامس‌ها بدون قند نیستند، بلکه در آن‌ها از شیرین‌کننده‌های جدیدی که جایگزین قند و شکر هستند و به قندهای تخمیرنشدنی معروفند، استفاده شده است. از این قندها می‌توان به اریتریتول، ایزومالت، زایلیتول، سوربیتول و مانیتول اشاره کرد. این شیرین‌کننده‌ها همان موادی هستند که جایگزین قند در نوشابه‌های رژیمی هم شده‌اند.
از میان این شرین‌کننده‌ها، مانیتول، سوربیتول و ایزومالت بسیار کند توسط باکتری‌ها تخمیر می‌شوند و روند پوسیدگی دندان‌ها را کند می‌کنند. اما زایلیتول تنها شیرین‌کننده‌ای است که اصلاً توسط باکتری‌های پوسیدگی‌زا تخمیر نمی‌شود. بنابراین آدامس‌هایی که با این شیرین‌کننده شیرین شده باشند، کمترین اثر پوسیدگی‌زایی را خواهند داشت. پس فراموش نکنید این بار که آدامس بدون قند خریدید، برچسب روی جعبه را مطالعه و نوع شیرین‌کننده آن را کنترل کنید.
آدامس‌هایی که بیش از 50 درصد شیرین‌کننده‌های آن‌ را زایلیتول تشکیل می‌دهد، به دلیل تحریک ترشح بزاق و درصد بالای قند تخمیرنشدنی برای سلامت دندان‌ها و بهداشت دهان مناسب و مفید هستند.
انواع رایج آدامس‌های موجود بدون قند در بازار ایران:
Relax: این آدامس توسط ایزومالت، سوربیتول، زایلیتول، مانیتول و آسپارتام شیرین شده است.
Dirol: این آدامس 32 درصد سوربیتول، 24 درصد مالیتول، 4 درصد زایلیتول و مقداری هم آسپارتام دارد.
Orbit: این آدامس دارای مالیتول، سوربیتول و آسپارتام است.
Extra: این آدامس دارای مالیتول، مانیتول و سوربیتول است

آدامس ها از نظر جنس و قوام

1 – آدامس های بادكنكی : كه قوام سفت و محكمی دارند و حین فشرده شدن میان دندان ها، همیشه یك لایه از آنها میان دندان ها باقی می ماند. جویدن این نوع آدامس برای مفصل فكی مناسب نیست و آن را دچار آزردگی و درد می كند، زیرا ساختار مفصل فكی شما دوست دارد كه حین جویدن غذا، دندان ها به طور كامل روی هم قرار گیرند و هیچ ماده ای میان سطوح جونده دندان ها فاصله نیندازد.

2 – آدامس های غیر بادكنكی : كه قوام نرمی دارند و حین جویدن، به راحتی از میان دندان ها فرار كرده و حجمی از آن، روی سطح جونده دندان ها باقی نمی ماند.

اندازه آدامس

آدامس هر چه بزرگ تر و حجیم تر باشد، فك ها برای جویدن آن بیشتر از هم باز می شوند و نیروی بیشتری برای نفوذ دندان ها در آدامس و به هم رسیدن آنها صرف می شود . از همین رو حجم آدامس نباید خیلی زیاد باشد.

فواید آدامس جویدن

1- بازکردن شیپور اوستاش در اختلالاتی مانند بدکاری شیپور یا در شرایطی چون فرود هواپیما و صعود به کوهستانها که گوش دچار هواگرفتگی می شود ، یعنی فشار منفی در صندوق صماخ حاکم می گردد ، ماهیچه های بازکننده شیپور اوستاش با خمیازه یا هوا دادن به گوشها با بینی بسته یا با بلع فعال می گردد . در اینگونه موارد جویدن آدامس کمک زیادی به فعال شدن این ماهیچه ها می کند .

2- تراوش بزاق در موارد یا بیماری های خشکی دهان در اثر کمبود ترشحات بزاق به نام گزروستومی ، در بیماری هایی مانند بیماری شوگرن که غدد بزاقی بزرگ می شوند و گزروستومی حاصل می شود ، آدامس و سقز ، سبب تحریک بزاق در چنین حالاتی می شوند .

3- آدامس جویدن در موارد فلج عضلات صورت مانند فلج عصب زوج هفتم یا فلج بل توصیه شده است ، که کمک به باز توانی ماهیچه های صورت می کند . هر چند عمل جویدن توسط ماهیچه های جونده یا پتریگوئید انجام می گیرد که مربوط به عصب زوج پنجم است .

4- آدامس جویدن در خوشبو کردن دهان موثر است . 85 درصد بوی بد دهان مربوط به فضای دهان می شود و میکروب های هوازی در تولید این بوی آزار دهنده دخالت دارند . از این گذشته ، تحریک تراوش بزاق در اثر آدامس در هضم غذا نیز موثر است .

5- جویدن آدامس برای تمرکز فکر و حواس و کاهش استرس موثر می باشد .

۶- بهبود حافظه ی عملی و افزایش توان یادگیری کوتاه مدت و بلند مدت. نکته ی قابل توجه دیگر این که برخی از محققان اعلام داشته اند که ، جویدن آدامس بخش جلوی شبکه ی کورتکس مغزی را فعال تر کرده و موجب پردازش بهتر اطلاعات مغز انسان می شود.

۷- محققان معتقد هستند که نه تنها عضلات دهانی، بلکه فعالیت عضله ی زبان نیز، هنگام جویدن آدامس افزایش می یابد و به دفع مواد سمی گروهی ازعضلات بدن کمک می کند.

۸- نتایج بعضی دیگر از تحقیقات، نشانگر تأثیر مثبت جویدن آدامس در کاهش موارد ریفلاکس بوده است. ضمناً جویدن آدامس در حین پیاده روی، از بازگشت اسید معده به مری جلوگیری می کند.

۹- به نظر برخی ازمحققان ، استفاده از آدامس موجب کاهش احتمال خون ریزی لثه و تشکیل پلاک های دندانی می شود.
۱۰- جویدن آدامسی که حاوی گزیلیتول و یا سوربیتول ( انواعی از قندها که دارای بنیان های الکلی شیمیایی با جذب کند بوده و از آنها برای ساخت مربای دیابتی ها استفاده می شود) باشد، نه تنها به رشد باکتری ها کمک نکرده و باعث افزایش پوسیدگی دندان ها نمی شود، بلکه به کاهش پوسیدگی نیز کمک می کند. اثر جویدن آدامس های گزیلیتول و فلوراید، حتی از محلول های کلرهگزیدین و آمین فلوراید هم بهتر بود، گرچه استفاده از مسواک و خمیردندان در جلوگیری از پوسیدگی دندان تأثیر بهتری داشت.

۱۱-مطالعاتی حتی بر روی سالمندان هم انجام شد و نتیجه این بود که، جویدن آدامس در سالمندان ساکن خانه های سالمندان، موجب بهبود سلامت دهان و دندان آنها می شود.

۱۲-برخی محققان بر این باورند که، گزیلیتول در جلوگیری از اوتیت میانی ( گوش درد ) در افرادی که به دفعات از آدامس های حاوی این ماده جویده باشند،موثر است.

 ۱۳- بهتر است در طول مسافرت‌های هوایی آدامس بجویم .چون جویدن آدامس به تبادل هوا در پشت پرده صماخ کمک می‌کند و از آزردگی گوش یا به اصطلاح «گرفتن گوش» که در اثر تغییر فشار در هنگام پرواز رخ می‌دهد، جلوگیری به عمل می‌آورد.

 

 

مضرات :

 

  ۱-ترشح بزاق، معده را تحریك و آماده پذیرش غذا می كند. پس اگر کسی در حال اجرای رژیم لاغری است، باید بداند كه جویدن آدامس موجب بروز احساس گرسنگی و میل بیشتر به خوردن غذا می شود. از همین رو باید از جویدن آدامس پرهیز كند.

۲- افرادی كه دچار مشكل مفصل فك دهان هستند و حین جویدن، مفصل آنها دچار درد یا صدا می شود، باید تا حد امكان از تجربه شیرین جویدن آدامس پرهیز كنند.

۳- كسانی كه دچار دندان قروچه و سایش دندان ها هستند و نیز كسانی كه صبح ها، بعد از بیدار شدن از خواب، در فك خود احساس درد می كنند.

۴- استفاده از برخی خمیر دندان ها و برخی آدامس ها بیش از خرابی داندان ها ، موجب انتقال و حفظ باکتری هایی می شوند که عفونت ایجاد شده توسط آن باکتری ها در بدن، نهایتاً موجب ایجاد و یا تشدید بیماری های قلبی می شود.

۵- جویدن برخی آدامس ها ، موجب افت فشار خون مینیمم و افزایش ضربان قلب در بیماران قلبی شده، و احتمال خطر را در آنان افزایش می دهد.

۷- گاهاً جویدن آدامس های شیرین شده با برخی شیرین کننده ها موجب بروز واکنش های حساسیتی در برخی افراد می گردد. ضمناً محققان اعلام کرده اند که جویدن آدامس در بعضی افراد حساس و مستعد، موجب تحریک دستگاه گوارش می شود. به علاوه مطالعه ی دیگر،مؤید بالا رفتن احتمال خطر سرطان زبان درکسانی بود که آدامس های با طعم دارچین، زیاد جویده بودند.

۸-مصرف آدامس های حاوی کافئین (ماده تسکین دهنده موجود در قهوه) ممکن است به قدری بر خواب افراد اثر کند که موجب بی خوابی آنان شود.

۹-بعضی کودکان پس از جویدن آدامس دچار دل‌درد می‌شوند.جویدن آدامس باعث نفخ شکم می‌شود. چون هنگام جویدن آدامس، مقداری هوا وارد بدن می‌شود و به اصطلاح‌ هوا خورده می‌شود. به علاوه گاز شکم در اثر خروج گاز ناشی از شکر هضم‌نشده نیز است، مخصوصاً در مورد آدامس‌های بدون قند باید گفت چون هضم نمی‌شوند، پس از آن هم می‌توانند گاز تولید کنند.

 

نتیجه می گیریم مصرف  “آدامس های بدون قند و فلوراید دار”  بصورت متناوب نه دائمی مفید است.بشرطی که طولانی مدت نشده و عادت نشود.

 استفاده ار آدامس حاوی  زایلیتول ٣تا ۵ بار در روز پس از وعده های غذایی و هر بار به مدت حداقل ۵ دقیقه، مفید است.

دندانهاي فك جوش Ankylosis

دندانهاي فك جوش

در دندانهاي فك جوش « دندان غرق شده » ، « دندان فرو رفته » و یا دندان « انکلیوز »...   سمان يا عاج دندان به استخوان فكي اطراف خود به دنبال از بين رفتن بافتهاي نگهدارنده لثه‏اي ما بين خود و استخوان مي‏چسبد. در داخل قوس دنداني، بيشتر آسياهاي بزرگ در گير مي‏شوند. در كل هر دنداني بعد از تروما ممكن است دچار اين حالت گردد. علت واقعي انكيلوز (فك جوش شدن دندان) ناشناخته است. همچنين زماني كه تحليل فيزيولوژيك ريشه دندانهاي شيري متوقف شده يا كاهش يابد نيز ايجاد مي‏شود. تروماي حاد يا مزمن به دليل التهاب و تخريبي كه در بافت نگهدارنده دندان ايجاد مي‏كند باعث فك جوش شدن دندان مي‏شود. كاشت مجدد دندانهايي كه از حفره دنداني خارج شده‏اند، منجر به درجاتي از چسبندگي مي‏شود. ارزيابي دقيق دندانهاي فك جوش قبل از بيرون آوردن آنها الزامي است. چرا كه در غير اين صورت امكان شكستن ريشه يا استخوان اطراف آنها وجود دارد.

 دندان های آسیای شیری رتبه اول را در این امر به خود اختصاص داده اند . معمولا دندان های جلویی شیری به فک نمی چسند مگر اینکه کودک شما در طی ورزش و بازی زمین بخورد و به این دندان ها ضربه وارد شود . در این صورت ممکن است ریشه دندان های شیری به استخوان فک بچسبد . معمولا فک جوش شدن دندان شیری در طی تحلیل ریشه آن به وجود می آید . وقتی ریشه دندان شیری شروع به تحلیل می کند ، این فرآیند یک باره اتفاق نمی افتد بلکه در دوره های متناوب تحلیل و توقف پیش می رود . در طی این زمان ممکن است استخوان جدید ساخته شده و به دندان متصل شود و باعث چسبیدن ریشه دندان به استخوان شود . به همین دلیل است که دندان فک جوش حتی اگر ریشه اش تحلیل رفته باشد ، لق نخواهد بود .
این حالت بیشتر ارثی می باشد.

 وقتی دندان فک جوش ، جایگزین ندارد

بسیاری از اوقات پیش می آید که دندان فک جوش شیری ، دندان دایمی جایگزینی ندارد . در این شرایط با کشیدن و خارج کردن آن از دهان ، جای آن برای همیشه در دهان خالی خواهد ماند . در این شرایط درمان اصلی برای این دندان ها ، ساختن روکش های فولادی زنگ نزن برای آنها و حفظ آنها در دهان است . گاهی هم می توان برای دندان ها ترمیم های باند شونده را ساخت .

 

وقتی دندان دایمی فک جوش می شود

همیشه فک جوش بودن در مورد دندان های شیری رخ نمی دهد . گاهی هم ممکن است دندان دایمی به استخوان چسبیده باشد . در این موارد معمولا فقط بخش کوچکی از ریشه دندان دایمی به استخوان چسبندگی دارد . در این شرایط ابتدا باید سعی شود بافت نرم و پوشش استخوانی ناحیه فوقانی تاج برداشته شود و دندان در مسیر دندان دایم در حال رویش پر شود . نکته ی اصلی این است که اگر ریشه دندان شیری در مجاورت تاج دندان دایمی زیرین عفونی باشد ، می تواند باعث چسبیدن دندان دایمی به استخوان شود . درمان دندان دایمی فک جوش هم خارج کردن آن با جراحی است . دقت کنید که تکان دادن دندان و خارج کردن آن به روش معمولی فقط باعث ناراحتی بیشتر شما خواهد شد ولی با جراحی این دندان ، شما می توانید به راحتی و بدون احساس درد ، استخوان را از دندان جدا کرده و سپس این دندان به آسانی از دهان شما خارج خواهد ش

 

 abnormal calcification of the periodontal ligament resulting in abnormal fixation of a tooth 

 

د

 

دندان انکلیوز از دیگر دندانها پایینتر است.

 

جرم گيری teeth scaling

 

جرم

جرم تجمع محکم و سخت شده پلاکهای میکروبی است که به دندانها چسبیده‌اند و با مسواک زدن نیز تمیز نمی‌شوند.  لایه میکروبی بيرنگ و چسبنده بوده و از تجمع ميكروبهاي دهان بر روي زمينه و لايه چسبنده اي از بزاق تشكيل مي شود، پلاك ميكروبي گفته مي شود كه حاوي مقاديري از خرده هاي غذايي نيز مي باشد. لايه ، با كشيدن ناخن بر دندان به زير ناخن جمع شده و به راحتي با مسواك زدن پاك مي شود. بزاق ما به طور معمول دارای املاح زيادی است که قدرت رسوب کردن را دارند . اين املاح معمولا در جاهائی که با غذا و مسواک کمتر در تماس است رسوب ميکنند. رسوب اين املاح همراه است با ايجاد بستر مناسب برای جايگزينی ميکروبهائی که به طور طبيعی در دهان وجود دارد و رشد و تکثير آن ..... اضافه شدن پروتئين های موجود در غذا و بذاق و همچنين لاشه سلولهای مرده بافت های مختلف دهان در مجموع باعث افزايش حجم اين رسوبات شده و به مرور جرم تشکيل ميشود و در دهان قابل مشاهده ميشود .

جدار داخلی سماور یا کتری منزل خود توجه کرده باشید حتماً رسوبات شیری رنگ داخل آنها را مشاهده نموده اید . نظیر چنین اتفاقی در روی سطح خارجی دندانها نیز می افتد هر چند مکانیسم تشکیل رسوبات در دندانها متفاوت و پیچیده تر است اما این مقایسه به تجسم بهتر مطلب کمک می کند . مقدار رسوبات در هر ۲ مورد با املاح موجود در آب آشامیدنی منطقه ارتباط دارد . اما در خصوص جرمهای دندانی موضوع کمی پیچیده تر است .

صدمات جرم

۱.تغيير رنگ دندانها  و زرد شدن و نارضایتی از ظاهر دندانها

۲.مخفی شدن پوسیدگی و پیشرفت آن.  اين رسوبات به صورت جرم روی دندان را می پوشانند و قسمت پوسیده شده از دید مخفی می ماند.بخصوص دیواره بین دندانها که احتمال پوسیدگی و جرمگیری بالاتری دارند.

۳.تجمع میکروب در محل جرم ميکروبها بين ۲۰ الی ۴۰ درصد جرم تشکيل شده را تشکيل ميدهد.

۴.تحلیل لثه: بافت چسبنده لثه را که محکم به دندان چسبيده را بمرور تخريب کرده و بافت نگهدارنده حياتی لثه را تخريب کرده و باعث سست شدن پايه های دندان ميشود .

۵.کمتر دیده شدن و اهمیت ندادن  معمولا مقدار کمی از جرم تشکيل شده را ميتوانيم مشاهده کنيم و قسمت عمده اين جرم با تخريب لثه در زير لثه تخريب شده جايگزين شده و از ديد مستقيم ما پنهان ميماند.

۶. موارد پیشرفته منجر به بیماری های لثه میشود.  لثه قرمز رنگ و پرخون شده و همچنين لبه هاي تيز لثه حالت تورم پيدا كرده و برجسته مي شود. قوام لثه نيز شل مي گردد و در هنگام خوردن ميوه هاي سفت و يا مسواك زدن خونريزي ميكند. معمولاً در اين مواقع فرد از مسواك زدن خودداري مي كند،‌كه اين مسأله باعث شديدتر شدن بيماري لثه مي گردد. در اين حالت به بيماري لثه، التهاب لثه يا ژنژيويت مي گويند. وقتي بيماري ادامه پيدا كند،‌ لثه شروع به تحليل رفتن مي كند. منظور از تحليل رفتن لثه،‌اين است كه لثه به طرف ريشه دندان كشيده مي شود. به تدريج بيماري از لثه عبور كرده و به نواحي زيرين يعني استخوانهاي دور دندان سرايت مي كند و باعث تحليل رفتن استخوان نيز مي شود. با شروع تحليل استخوان، دندانها بتدريج لق شده تا زماني كه با كوچكترين فشاري دندان كنده مي شود.

قبل جرم گیری

  بعد از جرم گيري

 

 

البته این بیمار به بیلیچینگ دندانها نیاز دارد ولی پوسیدگی زیر جرم مخفی بود اکنون مشهود است.

جرم گیری

اگر بر روي دندانها جرم تشكيل شده باشد، لازم است حتماً دندانها جرم گيري شوند. برخي از مردم جرم گيري را براي ميناي دندان مضر مي دانند . ولي برخلاف تصور آنها،‌جرم گيري نه تنها براي دندان ضرري ندارد، بلكه با برداشتن مواد خشن و پلك ميكروبي از سطح دندان ، به سلامت لثه ها نيز كمك مي كند.

روش صحیح مسواک زدن، تشکیل جرم را به حداقل خواهد رساند.

اگر در موقع مسواک زدن دیدید که از لثه هایتان خون می آید، بدانید که آن ناحیه دچار مشکل است (لثه ملتهب شده است) و به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

عمل جرم گيري توسط قلمهاي دستي و يا دستگاه مخصوص آن انجام مي گيرد توصيه ميشود از خمير دندانها يا پودرهاي ضد جرم که بعلت وجود مواد ساينده واسيدي در آن به لثه ها و ميناي دندان آسيب ميرساند بدون تجويز دندانپزشک ، استفاده نکنيد .

نوک قلم دستگاه جرم گیری دارای لرزش و نوساناتی می باشد که با زدن ضربه های بسیار کوتاه بر جرم، آن را پاک می کند و دندان را نمی تراشد. آب دستگاه نیز علاوه بر تمیز کردن و شستشو، دندان را نیز خنک می کند.

علت  حساس شدن یا احساس لق شدن دندان بعد جرم گیری

دندان داراي حس بوده و در ناحيه طوق بسيار حساس تر مي باشد. وجود جرم بر طوق دندان به علت ضخامتي كه دارد به عنوان يك عايق حرارتي عمل مي كند و يا به عبارت ديگر جلوي حس دندان را مي گيرد. با برداشته شدن آن بديهي است كه دندان بهتر متوجه تغييرات حرارتي مي گردد، ضمناً بر اثر وجود جرم لثه پرخون و متورم شده و با عمل جرم گيري التهاب آن فروكش مي كند لذا مقدار بيشتري از دندان نسبت به حالتي كه قبلاً آماس لثه وجود داشته در دهان ديده مي شود و اين خود باعث احساس بيشتر تغييرات حرارتي مي گردد. حساس شدن به سرما را مي توان به احساسي كه بدن انسان بعد از استحمام دارد، تشبيه نمود. حساسيت به سرما هميشه و غالباً بوجود نيامده و در صورت ايجاد، گذرا و موقتي بوده و جاي هيچگونه نگراني ندارد.

با تجمع تدریجی جرم بر دندان، لثه و به دنبال آن مقداری از استخوان نگهدارنده دندان تحلیل می رود. در حقیقت دندان به این دلیل قبلا لق می شود، ولی به علت انباشتگی و یکپارچگی جرم و چسبیده شدن دندان ها به هم توسط آن، این حالت درک نشده و با برداشتن جرم، آشکارمی گردد و بیمار لق شدن دندان را به علت جرم گیری می داند.

پس لق شدن دندان مربوط به تحلیل استخوان و بافت های نگهدارنده دندان بر اثر جرم و پلاک میکروبی است، نه در اثر جرم‌گیری.

چند مدت یک بار

بسياري از اشخاص با يكبار جرم گيري و رعايت هميشگي بهداشت دهان و دندان ممكن است تا مدت ها نيازي به جرم گيري مجدد نداشته باشند. بديهي است كه هرگونه كوتاهي در رعايت اصول بهداشت دهان منجر به تجمع دوباره جرم خواهد شد. ضمناً بعضي از بيماران به علت دارا بودن بزاقي با ويژگي هاي خاص از نظر ميزان ترشح و تركيب، بسيار مستعد به تشكيل جرم هستند، ضمناً استعداد به بيماريهاي لثه در خانواده هايي بيشتر مي باشد. در اين گروه از بيماران توصيه مي گردد جرم گيري در تناوب زماني كوتاهتري انجام شود. معمولا یک بار در سال.

 

بعد از جرم گیری

 --از خمیر دندان مخصوص دندان های حساس برای مدتی استفاه کنید.

--بعد از جرم گیری، حتما از دهان‌شویه مناسب استفاده نمایید تا در بهبود زخم های به جا مانده از جرم موثر باشد.

--مایعات خیلی سرد وخیلی گرم ننوشید.

-- در هوای سرد حتما ماسک استفاده کنید.

--از دندانها خوب مراقبت کنید.

 

 

 

بعد از جرم گیری:

دندان عقل Wisdom Tooth

دندان عقل

دندان عقل به سومین دندان آسیاب بزرگ اطلاق می‌شود.third molar

در دهان یک انسان بالغ ۳۲ دندان وجود دارد، چهار عدد از آنها که بعد از بقیه دندانها در آخر قوسهای دندانی رویش می‌یابند دندانهای عقل نامیده می‌شوند.دندان های عقل، آخرین دندان هایی هستند که بین سنین 25-17 سالگی در حفره دهان می رویند.وجه تسمیه این دندان زمان رویش آنها به داخل حفره دهان است که مصادف با بلوغ فکری است. در طی رشد و تکامل فکین معمولاً جا برای رویش این دندانها فراهم می‌گردد. دندان عقل اگر درست و بجا رویش یابد، مثل بقیه دندانها مفید و مؤثر در سیستم جونده بوده و علیرغم تصور غلط عامیانه در این موارد نباید کشیده شوند.

فلسفه وجودي دندان عقل چيست؟ 

اينها از جمله سوالاتي است كه ذهن بسياري از افراد را به خود مشغول كرده است. بسياري از افراد به‌‌رغم روايت‌هاي مختلفي كه از زبان دوست و آشنا شنيده‌اند، هنوز تكليف خودشان را با اين دندان نمي‌دانند و نمي‌توانند در مورد سرنوشت دندان دير آمده‌اي كه ممكن است به صورت نصفه و نيمه در دهانشان ظاهر شده باشد، تصميم بگيرند.

حقيقت اينجاست كه كاربري اصلي دندان عقل مربوط به تمدن‌هاي گذشته است، انسان‌هايي كه جيره غذايي‌شان گوشت حيوانات و غذاهاي سفت و سختي بود كه آرواره‌هاي بزرگ‌تر و دندان‌هاي بيشتري را ايجاب مي‌كرد، اما گذر قرن‌ها و تغيير جيره غذايي انسان‌ها به سمت غذاهاي پخته و نرم‌تر، لزوم داشتن اين دندان‌ها را منتفي كرده است. به همين دليل است كه در سير تكامل نوع بشر، آرواره‌ها كوچك‌تر شدند و در حال حاضر در دهان اكثر افراد فضاي كافي براي رويش دندان‌ها وجود ندارد؛ پس دندان‌ها داخل استخوان يا بافت نرم فك‌ها نهفته مي‌مانند يا به صورت نيمه نهفته در دهان ظاهر مي‌شوند.

پس حتما در سن رویش این دندان حتما به دندانپزشک مراجه کنید.دندانپزشک شما با معاینه دهان شما به دنبال نشانه های رویش دندان عقل می گردد. با استفاده از رادیوگرافی مشخص می شود که دندان عقل شما باعث مشکل شده است یا در آینده مشکلاتی را ایجاد خواهد کرد.

 

 چرا بايد دندان عقل را كشيد؟

۱.حالت نهفته:اگر فک شما به اندازه کافی فضا برای دندان عقل نداشته باشد این دندان ها نهفته باقی می مانند و شانس ایجاد کیست های دندانی در اطراف دندان نهفته بیشتر است.

 ۲.صدمه به دندان مجاور: گاهی دندان عقل شما كاملا به صورت افقی در استخوان فك قرار گرفته است و به‌جای این‌كه عمودی بالا بیاید به سمت جلو، حركت می‌كند. در این شرایط ریشه دندان آسیای دوم را قربانی حركت نادرست خود می‌كند.
اگر شما در این شرایط برای جراحی دندان عقل‌تان اقدام نكنید، پس از مدتی ریشه دندان آسیای دومتان تحلیل می‌رود و باید ریشه این دندانتان را نیز درمان کنید.

۳.حركت دنداني: فشار ناشي از دندان‌هاي نهفته ممكن است سبب بي‌نظمي در رديف دندان‌ها شود و دندان‌هاي ديگر را از نظم خود خارج كند.

۴.عفونت لثه:گاهی در پشت دندان عقل‌تان، یك تكه از مخاط قرار دارد كه گاهی روی سطح دندان عقل را می‌پوشاند كه با فشار دندان‌های بالا زخمی می‌شود. گاهی هم مواد غذایی زیر این گوشت اضافی گیر می‌کند و میكروب‌ها هم به این محل هجوم می‌برند، بنابراین چیزی نمی‌گذرد كه در اطراف دندان عقل‌تان یك عفونت دردناك و بدبو ایجاد می‌شود.
در این شرایط شما باید به دندان پزشك مراجعه كنید تا زیر این بافت اضافی را شستشو داده و باقیمانده مواد غذایی را پاك كند، ولی برای این‌كه پس از این دیگر با این مشكل روبه‌رو نشوید، باید با جراحی دندان عقل و خارج كردن آن، این محل تجمع خرده‌های غذایی و میكروب‌ها را برای همیشه از بین ببرید.

۵.عامل دردهاي ناشناخته: دندان عقل مي‌تواند دردهايي با علت نامشخص و منتشر به نواحي سر و گردن ايجاد كند.

۶.حفظ بهداشت: حفظ بهداشت دندان عقل به خاطر دسترسی ، دشوار است در نتیحه ریسک ایجاد پوسیدگی و بیماری لثه در این دندان و بین دندان عقل و دندان مجاورش بیشتر است.

۷.ايجاد كيست توموري:كيسه رويشي كه دندان عقل را در بر گرفته، در صورت باقي ماندن دندان نهفته ممكن است ايجاد كيست كند. اين كيست‌ها اگرچه اغلب خوشخيم هستند، اما بروز آنها مي‌تواند موجب تحليل و افزايش احتمال شكستن استخوان فك در بزرگسالي شود.

۸.عقل فدای ارتودنسی:گاهی ممكن است شما فضای كمی برای حركت دادن دندان‌ها و مرتب كردنشان داشته باشید. در این شرایط گاهی متخصص ارتودنسی قبل از شروع درمان ارتودنسی به شما توصیه می‌كند دندان عقل‌تان را با جراحی از دهان خارج كنید؛ به‌ویژه هنگامی كه لازم است برای مرتب كردن دندان‌هایتان، دندان‌های آسیاب را عقب بكشید.
همچنین گاهی شما دندان‌هایتان را ارتودنسی می‌كنید و همه دندان‌ها پس از خاتمه مدت درمان مرتب می‌شوند، ولی هنوز مقداری شلوغی در دندان‌های جلوی فك پایین باقی است. در این مورد نیز ممكن است دندان پزشكتان به شما توصیه كند كه دندان عقلتان را جراحی كنید تا این بی‌نظمی اندك باقی‌مانده نیز برطرف شود.

 

نشانه ها:

1- درد یا سختی فک در اطراف دندان نهفته

2- درد و آزردگی ناشی از دندان نهفته که از زاویه فک تا گونه، لب، زبان و قسمت بالا و پایین دهان کشیده می شود.

3- تورم عفونی در بافت لثه ای که بر روی دندان نیمه رویش یافته وجود دارد.

4- پوسیدگی و بیماری های لثه در صورت عدم رویش کافی به منظور حفظ بهداشت این دندان و دندان های مجاور.

 

 

بهترين زمان براي كشيدن

دندان‌هاي عقل تا جايي كه قادر به رويش باشند، به طرف سطح حركت مي‌كنند و معمولا در سطح پشتي دندان‌هاي آسياي دوم گير مي‌افتند و جلوتر نمي‌روند. اين اتفاق معمولا در سنين 16 تا 17 سالگي مي‌افتد و اين سن بهترين زمان براي كشيدن آنهاست. در اين سن به دليل وجود كيسه رويشي بزرگي كه تاج دندان را در بر گرفته و همچنين به علت عدم رويش كامل ريشه، كشيدن آنها آسان‌تر است.

جراحي دندان عقل در سنين بالاتر ممكن است با عوارضي همراه باشد. قطور شدن ريشه‌هاي دندان، فك جوش شدن ريشه‌ها و احتمال شكستگي استخوان فك (به دليل شروع روند پوكي استخوان) خارج كردن دندان‌هاي عقل را با مشكل مواجه مي‌كند. ضمن اين‌كه روند التيام جاي دندان ديرتر و مشكل‌تر مي‌شود.

موکول نمودن درآوردن دندانهای عقل به سنین سالمندی ممکن است مشکلات ذیل را به همراه داشته باشد:

• با افزایش سن ریشه‌ها قطورتر شده و ممکن است کشیدن دندان را سخت تر کند.
• التیام ضعیف تر بعد از کشیدن دندان
• پوسیدگی دندانهای مجاور
• احتمال فک جوش شدن دندان
• احتمال شکسته شدن استخوان در افراد پیر در حین جراحی و درآوردن دندان
• کاهش تحمل بیمار به دلیل شرایط سنی و درمانهای پزشکی از قبیل مصرف داروهای قلبی ، ریوی و ...

اگر سن شما از 40 سالگی گذشته است و هیچ مشكلی با دندان عقل‌تان ندارید، بهتر است دیگر به فكر خارج كردن آن نباشید، چون بعید به نظر می‌رسد بعد از این نیز دچار بیماری‌های لثه، پوسیدگی و یا تغییرات كیستیك در اطراف این دندان شوید. فقط كافی است هر 1 یا 2 سال یك‌بار، یك عكس رادیوگرافی از دندانتان تهیه كنید تا مطمئن شوید هیچ عارضه جانبی وجود ندارد.

 

درمان

اگر مقدار کافی از تاج دندان در منطقه دهان ظاهر شده باشد و وضعیت مناسبی داشته باشد، کشیدن آن اغلب آسان است و نیازی به جراحی ندارد. اما در شرایط پیچیده‌تر، برای خارج کردن دندان عقل نیاز به جراحی است که بهتر است این کار توسط شخص متخصص و با وجود امکانات کافی انجام شود.
برای جراحی دندان عقل برشی بر روی لثه انجام شده و در صورت نیاز مقداری از استخوان فک برداشته می‌شود. دندان ممکن است به صورت یک تکه خارج شود و یا برای سهولت خروج از فک به قطعات کوچک‌تری تقسیم شده هر قطعه جداگانه خارج شود. در نهایت لثه ناحیه جراحی به کمک بخیه، بسته خواهد شد. به هر حال نکته مهم این است که برای جراحی و یا کشیدن دندان عقل، ناحیه مورد نظر کاملا بی‌حس می‌شود و شما اصولا دردی احساس نخواهید کرد. احساسی که شاید ناخوشایند به‌نظر برسد تنها نوعی احساس فشار است که ممکن است شما را ناراحت کند.

عوارض ناشی از کشیدن دندان عقل

۱.حفره خشک: اگر لخته خون در حفره ناشی از کشیدن دندان تشکیل نشود و یا پس از تشکیل از بین برود، در ناحیه کشیده شدن دندان یک حفره خالی دردناک و همراه با بوی بد ایجاد می‌شود. برای درمان این عارضه که اغلب 3 تا 4 روز بعد از خارج شدن دندان اتفاق می‌افتد، به دندان‌پزشکتان مراجعه کنید. علت این عارضه مشخص نیست اما گفته می‌شود کشیدن سیگار پس از جراحی دهان ممکن است در ایجاد این عارضه موثر باشد.
۲.پارستزی:  بی‌حسی موقت؛ در بعضی دندانها با ریشه‌های کامل شده ، مجاور کانال عصبی بوده و کشیدن دندان ممکن است باعث بی‌حسی کوتاه مدت و گاهاً طولانی بشود. سینوس فک بالا یک حفره بزرگ و طبیعی است. بر اثر شکل گیری و طویل شدن ریشه دندان عقل بالا، ممکن است مجاورت ریشه با سینوس خیلی نزدیک شده و در حین کشیدن دندان حفره سینوس بازشده و یا عفونی می‌گردد.

بعد از جراحی دندان عقل

۱.پس از كشیدن (خارج كردن) یا جراحی دندان عقل تان یك عدد گاز مرطوب را حدود نیم ساعت در این محل و درون دهانتان نگه دارید، به این ترتیب شما به خودتان كمك خواهید كرد كه زودتر خونریزی از محل جراحی قطع شود و با تشكیل لخته در محل جراحی، خونریزی متوقف شود.

۲.حداقل 3 تا 4 ساعت نباید صحبت كنید.

۳.برای این‌كه صورتتان كمتر ورم كند، راه‌حل‌های ساده و خانگی هم وجود دارد. مقداری یخ را درون یك پارچه بپیچید و در طول روز اول بعد از جراحی آن را روی صورتتان قرار دهید، تورم از عوارض شایع پس از جراحی است. برای بهبود آن در 42 ساعت اول بعد از جراحی از کمپرس سرد استفاده کنید. این کمپرس را 02 دقیقه بر روی موضع قرار داده و 02 دقیقه بردارید.

۴.اگر خون در دهانتان جمع شده است نباید آن را بیرون تف كنید، بلكه باید تلاش كنید بزاق تان را به‌جای تف كردن، ببلعید. كشیدن دندان یا ورزش كردن تا فردای روز جراحی ممنوع است، چون افزایش گردش خون باعث خونریزی مجدد از محل جراحی می‌شود.

۵.سیگار تا چند روز ممنوع.استفاده از مشروبات الکلی نیز مضر است.

۶.شب پس از جراحی، هنگام خواب مشاهده می‌كنید بالشتان خونی است. نشت مقداری خون طبیعی است، نگران نباشید. تلاش كنید زیر سرتان را در شب پس از جراحی، بالاتر از حالت عادی نگه دارید. برای این كار می‌توانید 2عدد بالش زیر سرتان بگذارید.

۷.ممکن است در باز کردن کامل دهانتان مشکل داشته باشید. این عارضه پس از 7 تا 01 روز برطرف می‌شود.
درد یک عارضه شایع پس از جراحی است.
از مسکن‌ها مانند آسپرین، ایبوبروفن و یا استامینوفن استفاده کنید.
استراحت کنید.

۸.اگر برای شما آنتی‌بیوتیک تجویز شده، آن‌را به‌طور کامل مصرف کنید.

۹.مسواک زدن را به 42 ساعت پس از جراحی موکول کنید.

۱۰.دهان‌شویه مفید است.

۱۱.تمیز نگه داشتن دندان ها و دهان منجر به التیام زخم جراحی می‌شود. بنابراین فردای روز جراحی دست به‌كار شوید. نصف قاشق جایخوری نمك را در یك لیوان آب ولرم بریزید و روزی 3 مرتبه دهانتان را با آن شستشو دهید.

شما می‌توانید در روز سوم و یا چهارم پس از جراحی، مسواك زدن و نخ كشیدن دندان هایتان را از سر بگیرید.دقت كنید هنگام مسواك زدن دندان های مجاور ناحیه جراحی، موجب كنده شدن لخته تشكیل شده نشوید، چرا كه در این صورت دوباره درد و خونریزی شروع خواهد شد.

۱۲.از خوردن مایعات با نی پرهیز کنید، زیرا ممکن است باعث کنده شدن لخته شود.

۱۳.بلافاصله پس از جراحی باید از خوردن غذای گرم خودداری كنید. بهترین پیشنهاد این است كه یك سوپ پركالری و پرحجم تهیه كنید و بگذارید خنك شود، سپس آن را به عنوان ناهار یا شام پس از جراحی، نوش جان كنید.

در روز اول پس از جراحی، از نوشیدن آب ، مایعات، آب میوه و شیر غافل نشوید، چرا كه به جبران حجم خون از دست رفته شما حین جراحی كمك خواهد كرد. یك ساعت پس از پایان جراحی، خودتان را به خوردن یك عدد بستنی مهمان كنید، چون باعث می‌شود شما احساس راحتی بیشتری در ناحیه جراحی شده داشته باشید.

تلاش كنید هرچه زودتر به رژیم غذایی روزانه‌تان بازگردید. شاید لازم باشد فقط از طرف مقابل فك برای جویدن غذاها استفاده كنید.

 

 

دانلود کتاب

 

 

http://www.4shared.com/file/109052913/bb2ced0f/Color_Atlas_of_Dental_Medicine.html

 

---

Gray’s Anatomy for Students

 

http://www.4shared.com/file/168818905/5d22bf81/Grays_Anatomy_for_Students.html

---

 

Basic Guide to Dental Instruments

 

 

 

 http://www.filefactory.com/file/29ca8e/n/1405133791_rar

 

---

 

 

 

 

لیزر در دندانپزشکی

لیزر به معنای نور تقویت یافته است که با تشدید میزان انتشار انرژی تابشی ایجاد می شود. این نور ناحیه درمان را استریلیزه کرده و قادر به منقعد ساختن خون است. در نتیجه می توان به وسیله لیزر عمل جراحی را بدون خونریزی و عفونت انجام داد. بسیاری از جراحیها با بکارگیری لیزر بدون نیاز به بی حسی صورت می گیرد و بدین ترتیب زمان نشستن بیمار روی صندلی دندانپزشكی كاهش می یابد.

تأثیر لیزر روی بافت های سخت و نرم بسته به طول موج لیزر انتخابی، متفاوت است. توانایی امواج لیزر با توجه به کاربرد آن و نوع بافت تنظیم می شود.

چندین نوع لیزر برای كار بر روی نسوج نرم لثه و سخت (دندان و استخوان فك) در دندانپزشكی اطفال و بزرگسالان وجود دارد.

در اكثر موارد، می توان با انتخاب صحیح انواع لیزرها همراه با كنترل دقیق آن از بروز درد در درمان های دندانپزشكی جلوگیری کرد . در بسیاری از درمان های دندانپزشكی، لیزر با كاهش تعداد باكتریها در حفره دهان و كنترل خونریزی با دخالت بر انعقاد، سبب كاهش درد می گردد. این امر سبب می شود كه ضرورت استفاده از تزریق بی حسی كاهش یابد. همچنین لیزر مرحله ترمیم را تسریع کرده و از التهاب بعد از عمل می كاهد.

جراحي يعني تراشيدن لثهدرروشي به نام تراشيدن زير لثه با ليزر، بافت معيوب لثه برداشته مي‌شود.دندانپزشك براي فعال كردن ليزر، كنترل پايي را مي‌فشارد كه در هر ثانيه 10تا 30 تپ به دست مي‌آيد. هر تپ كه فقط ميليونم ثانيه دوام دارد بافت معيوب لثه را بدون آسيب زدن به بافت سالم زير آن بخار مي‌كند.
بيمار صداهاي مثل ترقه‌هاي كوچك را مي‌شنود ولي هيچ دردي احساس نمي‌كند زيرا تپ‌هاي ليزر كوتاه‌تر از آن هستند كه واكنش‌هاي عصبي ايجاد كنند. تپ هاي ليزري نه فقط بافت آسيب ديده را بخار مي‌كنند بلكه هر باكتري موجود مولد بيماري را نيز از بين مي‌برند.
اگر همين جراحي يعني تراشيدن لثه، با تيغ جراحي انجام گيرد، بيمار به داروي بيهوشي نياز دارد و ممكن است هفته‌ها مشكل غذا خوردن داشته باشد.درد بعد از جراحي لثه و زمان لازم براي بهبودي با جراحي ليزري به مقدار خيلي زيادي كم مي‌شود.حتي وقتي كه جراحي معمولي دندان با چاقوي جراحي لازم باشد، سطوح بافت بريده شده را مي‌توان با ليزر درمان كرد تا درد كاهش يابد و اغلب به تجويز داروهاي مسكن پس از جراحي احتياجي نيست.

درمان زخم‌هاي دهان اغلب بيماران پس از ليزر درماني از درد آبسه، زخم‌هاي آكله، ضايعات ويروسي، زخم‌هاي دندان معنوعي و غده‌هاي كوچك غيرسرطاني فوري بهبود مي‌يابند.

 غير حساس كردن عاج دندان‌هاي بي‌حفاظ  بيماران ممكن است از حساسيت زياد عاج در ناحيه‌هايي كه ميناي دندان‌هايشان ديگر از عاج زير آن محافظت نمي‌كند، مثل خطوط كناري لثه در رنج باشند. ليزر درماني لوله‌ي ظريف ميكروسكوپي در عاج را كه به شبكه‌ي اعصاب داخل دندان منتهي مي‌شوند مسدود مي‌كند.درمان با ليزر تنها راه درمان مطمئن و بدون بازگشت حساسيت دندان است .اين درمان بسيار ساده است و به سرعت انجام مي شود و ميزان بازگشت حساسيت آن از همه ي روش هاي ديگر کمتر است.

تراش دندان

استفا ده از لیزر در دندانپزشکی این مجتمع، جایگزین شیوه های متداول ایجاد بی حسی با استفاده از تزریق شده به گونه اهی که بدون ایجاد کوچک ترین دردی، ناحیه موردنظر بی حس می شود. از طرف دیگر با استفاده از این ابزار نوین، دیگر از صدای توربین و مته دندانپزشکی خبری نیست و شما در کمال آرامش به بهترین نتیجه ممکن می رسید.كاهش استرس و اضطراب بيمار است كه ناشي از صداي توربين‌هاي دندانپزشكي و همين‌طورعدم لرزش وسيله است.

درمان ریشه دندان

یکی از بهترین استفاده‌های لیزر در درمان ریشه دندان، ضد عفونی کردن کانال دندان است چون گاهی اوقات پس از پر شدن دندان، میکروبهای بی‌هوازی در کانال آن زنده می‌مانند بگونه‌ای که در بافتهای دندانی حتی تا هزار میکروب نفوذ می‌کند و از دسترس مواد ضدعفونی کننده به دور می‌ماند بنابراین درد دندان بیمارعود می‌کند و باعث ایجاد التهاب دندان و عفونی شدن کانال می‌شود این در حالیست که لیزر می‌تواند به دیواره ریشه بدون از بین بردن بافتهای اطراف دندان نفوذ کند و موجب مرگ این میکروارگانیسم‌ها شود.

 تشخيص پوسيدگي ميناي دندان در مراحل اوليه

تشخيص پوسيدگي به شيوه‌هاي متداول رضايتبخش و امكانپذير نبوده و رشو‌هاي جديد "ليزر فلورسنت "، "لايت فلورسنت "، استفاده از اشعه "مادون قرمز " و روش " راديوگرافي " به صورت ديجيتال، طي چند سال اخير، تحولي عظيم در امر تشخيص به موقع پوسيدگي ايجاد كرده‌اند.امكان مخفي‌‌ماندن پوسيدگي از ديد دندانپزشك بسيار نادر است.

برداشتن تومورهاي بافت نرم:

در درمان سرطان‌هاي بدخيم مخاط دهان از ليزرهايي استفاده مي‌شود كه قادر هستند سلول‌ها و شبكه خوني سلول‌هاي سرطاني را از بين ببرند و باعث مرگ سلول‌هاي سرطاني شوند، که به کمک تزريق يک ماده حساس به ليزر صورت مي‌گيرد و اين ماده حساس به نور است و مي‌توان به کمک تجمع اين ماده در سلول‌هاي سرطاني و بازتاب پرتوهاي فلورسنت از ضايعه، اين قبيل سرطان ها را تشخيص داد. همچنين با تهيه هولوگرام‌هاي ليزري درمانگر قادر خواهد بود، نماهاي سه بعدي از ناهنجاري‌هاي فکي و دهاني را به تصوير بکشد. همچنين ليزر مي‌تواند باعث فعال‌كردن سيستم ايمني ميزبان شود

 

بليچينگ يا همان سفيدكردن دندان‌ها

 پس از پوشاندن لثه ها با یک محافظ ویژه، ژل مخصوص لیزر بر روی دندان های شما قرار می گیرد وپس از آن به مدت چند دقیقه لیزر به دندان ها تابانده می شود.این کار در یک جلسه حداکثر یک ساعته چندین بار تکرار می شود تا سفیدی دند ان ها به دست آید.

 

 

 

تخصص های دندانپزشکی

۱. ارتودنسي

متخصصان اين رشته به درمان ناهنجاري ‌هاي دنداني و فك و صورت مي ‌پردازند. ارتودنسي ثابت كه پس از پايان سن رشد انجام مي ‌شود، تنها در حيطه توانايي اين متخصصان مي ‌باشد. طول دوره اين تخصص، سه سال پس از مدرك دكتراي دندانپزشكي مي‌ باشد. قابل ذكر است كه معمولا بهترين رتبه‌ هاي آزمون تخصص وارد اين رشته مي شوند‍.
البته شما مي ‌توانيد وقتي كودك تان شش ساله شد و پا به مدرسه گذاشت او را براي چكاپ اوليه پيش اين متخصص ببريد. او به شما خواهد گفت كه آيا فرزند شما در آينده نياز به ارتودنسي كردن دندان‌ هايش دارد و يا نه. همچنين اگر شما بالاي 20 سال سن داريد و از نامرتبي دندان‌هاي تان گله داريد، مي‌ توانيد با كمك اين متخصص و بستن سيم و براكت روي دندان‌هاي تان آن ها را رديف و مرتب كنيد. متخصصان اين رشته در رديف كردن دندان‌ها قبل و بعد از جراحي‌ هاي فك و صورت هم تبحر دارند.

۲.درمان ريشه

وظيفه متخصصان اين رشته، درمان ‌هاي پيچيده ريشه و يا جراحي‌ ها‌يي است كه معمولا از توانايي دندانپزشكان عمومي خارج است. معمولا دندانپزشكان عمومي، عصب‌ كشي بيشتر دندان ‌ها را انجام مي ‌دهند، ولي اگر دندان شما كانال‌ هاي مسدودي داشته باشد و يا به شدت انحنا داشته باشد و يا احيانا دندان شما سوراخ شده باشد، متخصصان درمان ريشه مي‌ توانند دندان شما را به بهترين صورت ممكن درمان كنند. همچنين گاهي نياز به قطع ريشه ي دندان شما و يا عصب ‌كشي آن از ته ريشه دندان و درون لثه است كه در اين صورت، اين متخصصان به شما بهترين كمك را مي‌ كنند.

۳. آسيب ‌شناسي فك و صورت
توانايي متخصصان اين رشته، بررسي‌ هاي ميكروسكوپي نمونه‌ هاي برداشته شده از ضايعات دهان، فك و صورت از لحاظ تشخيص انواع بدخيمي، سرطان و ساير ناهنجاري ‌هاي بافتي مي ‌باشد. اگر شما خداي ناكرده تومور و يا كيستي در فك و صورت و يا اطراف دندان ‌هاي تان داشته باشيد، متخصص جراحي فك و صورت پس از برداشتن و خارج كردن آن، نمونه ‌اي از اين بافت‌ ها را براي متخصص آسيب ‌شناسي فك و صورت مي‌ فرستد كه با بررسي آزمايشگاهي از سرطاني نبودن آن مطمئن شوند.

۴. دندانپزشكي ترميمي
اين متخصصان به درمان‌ هاي خاص و پيچيده "تاج دندان" از دو جنبه برگرداندن عملكرد صحيح و تامين زيبايي مي ‌پردازند. "لامينيت" نمونه ‌اي از درمان ‌هاي زيبايي مي ‌باشد كه توسط متخصصان اين رشته انجام مي‌ پذيرد. فراموش نكنيد اين رشته اين روزها طرفداران زيادي دارد و اگر شما بخواهيد لبخندي زيباتر داشته باشيد، مي ‌توانيد با كمك اين دندان پزشكان زودتر به هدف تان برسيد. سفيد كردن دندان‌ ها، لامينيت، روكش‌ هاي چيني، اصلاح طرح لبخند از توانايي ‌هاي اين متخصصان است.

۵. جراحي لثه
اين تخصص هم از تخصص‌ هايي است كه ممكن است زياد به آن نياز پيدا كنيد. اگر شما بخواهيد "ايمپلنت" بگذاريد و يا لثه‌ هاي تان را كه در اثر پيري و يا بيماري تحليل رفته‌ اند جراحي كنيد، بايد پيش اين دسته از متخصصان برويد. اين افراد در تشخيص بيماري‌ هاي لثه هم به شما كمك شاياني خواهند كرد.

۶.جراحي فك و دهان و صورت
فك پايين شما بيش از حد بيرون زده است و يا فك بالاي تان در صورت تان فرو رفته به نظر مي ‌رسد؟ در اين صورت يك متخصص جراحي فك و دهان و صورت مي ‌تواند به شما بهترين خدمات جراحي را ارايه دهد تا زيبا شويد.
جراحي دندان‌ هاي عقل نهفته و نزديك عصب، و دندان ‌هاي نا به‌ جا روييده را هم مي ‌توانيد به اين متخصصان بسپاريد.

۷.دندان‌پزشکی کودکان

دندانپزشکی کودکان شاخه‌ای از دندانپزشکی است که با بچه‌ها از کودکی تا نوجوانی سروکار دارد. این شاخه اولین بار توسط انجمن دندانپزشکی آمریکا، کالج سلطنتی دندانپزشکان کانادا و کالج سلطنتی جراحان دندانپزشک استرالیایی به عنوان تخصص شناخته شد.

این شاخه تمرکز خود را بر روی رشد کودک/نوجوان، صدمات بیماری‌ها و پیشگیری از وقوع آنها، مدیریت و روانپزشکی کودکان و بقیهٔ جنبه‌های این شاخه قرار می‌دهد. بعضی دندانپزشکان کار خود را تخصصی تر کرده و به معالجهٔ کودکان فلج مغذی، عقب افتادهٔ ذهنی و اوتیسم می‌پردازند.

دندانپزشکان عمومی در صورت تمایل می‌توانند دو یا سه سال تحت آموزش این رشته قرار بگرند و مدرک تخصص دندانپزشکی کودکان را دریافت کنند. تفاوت دندانپزشکی عمومی با تخصص اطفال، خود بیانگر اعتماد و صداقتی است که برای کودکان در رابطه با دندانپزشکانشان قرار داده شده. به طور کلی یکی از اجزای این رشته، روانشناسی کودک است. دندانپزشک کودکان باید در تزئین مطب، ارتباط با کودکان و آموزش راهای پیشگیری از پوسیدگی دندان دقت لازم را داشته باشند تا ملاقات‌های میان کودک و دندانپزشک، لذت بخش باشد.

۸.رادیولوژی دهان و فک و صورت

راديولوژي دندان وفك و صورت يكي از دوره هاي تخصصي دندانپزشكي است كه شامل مباني فيزيكي و تكنيك هاي تصوير برداري،‌ تفسير و شناخت خصوصيات ضايعات دهان، فك و صورت در انواع تصوير برداري ها و حفاظت در برابر تشعشات كاربردي مي باشد و در صورت اتمام موفقيت آميز دوره دانشگاهي به دريافت گواهي نامه تخصصي مي انجامد.

۹.بیماری دهان و دندان

بررسی و تشخیص بیماری های دهان و فک و صورت  وذارتباط ان با سایر اعضای بدن می پردازند.متخصصین داخلی در دندانپزشکی هستند.

۱۰.تخصص دندانپزشکی عمومی Advanced Education in General Dentistry

مواردی مثل ایمپلنت، ونیر، اندو و کارهای تخصصی که در دوره عمومی وقت آموزش آنها بطور کامل نیست در آن آموزش داده میشود.

۱۱.  تخصص دندانپزشک عمومی بیمارستانیGeneral Practice Residency

فارغ التحصیل این رشته با فعالیتهای دندانپزشکی مرتبط با بیمارستان مثل کنترل بیماران اورژانس و تروما، کشیکهای شبانه و غیره آشنا میشود.

 ۱۲. لیزر در دندانپزشکی

لیزر به معنای نور تقویت یافته است که با تشدید میزان انتشار انرژی تابشی ایجاد می شود. این نور ناحیه درمان را استریلیزه کرده و قادر به منقعد ساختن خون است. در نتیجه می توان به وسیله لیزر عمل جراحی را بدون خونریزی و عفونت انجام داد. بسیاری از جراحیها با بکارگیری لیزر بدون نیاز به بی حسی صورت می گیرد و بدین ترتیب زمان نشستن بیمار روی صندلی دندانپزشكی كاهش می یابد.

تأثیر لیزر روی بافت های سخت و نرم بسته به طول موج لیزر انتخابی، متفاوت است. توانایی امواج لیزر با توجه به کاربرد آن و نوع بافت تنظیم می شود.

دندانپزشك باید آمادگی لازم را با گذراندن دوره های متعدد آموزشی لیزر در دندانپزشكی كسب نموده و اطلاعات مورد نیاز در این زمینه را مطالعه نماید. در حین کار با لیزر برای حفظ ایمنی باید از عینك محافظ استفاده شود.

نگین دندان

عوارض ناشى از استفاده اين نوع نگين ها بخصوص زمانى كه دندانپزشك تخصص و مهارت كافى در اين زمينه را نداشته باشد، افزايش بيشترى مى يابد. در صورتى كه جنس اين نوع نگين ها مرغوب تر باشد و افراد به طور صحيح و درست از آنها نگهدارى نمايند، ممکن است تا سه سال باقى مانده و فرد و نگین آسيبى نبینند، ولى در غير اين صورت در مدت خيلى كوتاهى از بين مى روند.

نگين هايى كه روى دندان نصب مى شوند، توسط چسب مخصوصی با روش خاصی به دندان چسبانده میشوند. نگين های دندان يا به صورت يكبار مصرف و يا به مدت زمان طولانى (چند بار مصرف) مورد استفاده قرار مى گيرند. اين نوع نگين ها به دليل داشتن ماده پلاتينى دوام بيشترى دارند. آنهايى كه يكبار مصرف هستند، بمدت ۶ ماه تا يك سال (بعضا 2 هفته) كارايى خواهند داشت و افراد مى توانند اين نوع نگين ها را توسط يك وسيله نوك تيز از دندان جدا سازند، ولى نگين هايى كه به صورت دائمى روى دندان نصب مى شوند، فقط بايد توسط دندانپزشك متبهر جدا شوند، زيرا در غير اين صورت به دندان ها آسيب جدى وارد مى شود.

همانطور که اشاره شد، استفاده طولانی مدت از اين نگين ها توصیه نشده و ممکن است به مرور زمان باعث تخریب ميناى دندان شده و یا محلی مناسب برای گیر مواد غذایی و جرم باشند و طبیعتا باعث تغيير رنگ و یا پوسیدگی دندان شوند (همانند براکت های اورتودنسی). پس شرط اول این است که فرد کاندید برای کاشت نگین دندان، بهداشت دهانی خود را بدرستی رعایت کند.

 

 

مسواک

مسواک های دارای موهای نرم برای زدودن پلاک و ذرات باقیمانده از دهان بهترین عملکرد را دارند. مسواک های زبر موجب آسیب رساندن به بافت لثه می شوند. مسواک های سرکوچک از این مزیت برخوردار هستند که بهتر میتوانند به تمام نواحی دهان از جمله سطوح دور از دسترس دندان های عقب برسند. از میان انواع مسواک با دسته های متفاوت (مانند دسته های دارای برجستگی و غیر لغزنده و یا دارای گلوگاه انعطاف پذیر)، شکل های مختلف سر (نوک تیز یا مستطیلی)، مدل های برس (موجدار، مسطح یا گنبدی شکل) مسواکی را بردارید که راحت تر می توانید با آن کار کنید. بهترین مسواک ها آنهایی هستند که با اندازه دهان شما همخوانی داشته و به آسانی به تمام نقاط دهان برسند. برای بسیاری از افراد مسواک های برقی جایگزین مناسبی محسوب می شوند چرا که مسواک های برقی وظیفه پاک کردن دندان ها را بهتر انجام می دهند. به ویژه برای افرادی که مسواک زدن برای آنها سخت است یا از ناراحتی های جسمی رنج می برند. 

 

۱ -ابتدا سطوح خارجی دندانهای بالا و سپس دندان های پایین را مسواک بزنید.
۲- سطوح داخلی دندان های بالا و سپس دندان های پایین را مسواک بزنید.
۳ -سطوح جونده را پاک کنید.براي اين كار مسواك را بر روي سطح جونده دندانها كمي فشار دهيد تا موهاي مسواك به خوبي به داخل شيارهاي سطح جونده وارد شود. بعد چند بار، مسواك را به جلو وعقب بكشيد تا سطح جونده به خوبي تميز شود.

 
۴-برای اینکه نفس خوشبوتری داشته باشید مسواک را به ملایمت بر روی سطح زبان بکشید.
چون خرده هاي مواد غذايي و ميكروبها روي سطح زبان جمع مي شود بهتر است روي زبان را هم با مسواك تميز كنيد. براي اين كار مسواك را در عقب زبان قرار دهيد و به طرف جلو بكشيد. اين كار را چند بار انجام دهيد. تميز كردن زبان نقش مهمي در از بين بردن بوي بد دهان دارد.

۵ - برای پاک کردن باکتری ها و داشتن نفس خوشبوتر، به آرامی سطح زبان را مسواک بزنید.

۶ -به آرامی سطوح خارجی، داخلی و جونده هر یک از دندان ها را با حرکت لرزشی عقب – جلو مسواک بزنید.

۷-پس از مسواك كردن دندانها و زبان، دهان را چند بار با آب بشوئيد. ماساژ دادن لثه ها با انگشت پس از مسواك كردن مفيد مي باشد.

۸-پس از مسواك كردن دندانها و زبان، دهان را چند بار با آب بشوئيد. ماساژ دادن لثه ها با انگشت پس از مسواك كردن مفيد مي باشد.

۹-وقتي مسواك كردن دندانها تمام شد مسواك را خوب با آب بشوييد و در جايي دور از آلودگي نگهداري كنيد.توجه داشته باشيد كه هيچ وقت مسواك خيس را در جعبه سربسته نگذارید چون مرطوب ماندن مسواک باعث رشد میکرووبهای روی آن میشود

 

 

با حوصله مسواك زدن باعث مي‌شود پلاك‌هاي ميكروبي كه در طول ‪ ۲۴‬ساعت در داخل دهان ايجاد مي‌شوند به طور كامل از بين برود. مدت زمان كافي صرف مسواك زدن نمي‌شود پلاك‌هاي دنداني بطور كامل از سطوح دندانها برداشته نمي‌شوند و منجر به ايجاد بيماري‌هاي دندان و لثه مي‌شوند.

مسواك زدن روزانه را به كودكان خود آموزش دهند تا آنها به انجام اين كار عادت كنند و بلافاصله بعد از مصرف موادغذايي عمل مسواك زدن را انجام دهند. مسواك زدن بصورت سه بار در روز است كه بخصوص مسواك زدن در شب و قبل از خواب از اهميت بيشتري برخوردار است و مسواک زدن در صبح و قبل از خوردن صبحانه بسیار مفید است؛ چرا که سطح دندان‌ها تمیز بوده و جذب مواد به آن کاهش یافته در نتیجه تجمع میکروب‌ها و پروسه پوسیدگی کاهش می‌یابد.

 

 

 به محض اینکه موهای مسواک شروع به سائیده شدن نمود، مسواک باید تعویض شود که این مدت معمولاً سه ماه است. اما این زمان بستگی تام به شدت و نحوة مسواک زدن فرد دارد.مدتی که باید از یک مسواک استفاده شود، بستگی به میزان تمیزی، محکمی و فرم رشته های مسواک دارد. تا وقتی که رشته های مسواک تمیز، محکم و صاف است. می توان از آن استفاده کرد. اگر فردی طور مرتب و با دقت مسواک کند، معمولاً عمر مسواک او چهار تا شش ماه است. اگر مسواک پس از یک هفته فرسوده شود نشانه این است که فرد نادرست مسواک می زند.

 

نخ دندان

با استفاده از نخ دندان، لثه ودندان های شما تمیز تر می شوند، زیرا نخ دندان قسمت هایی از دهان را که با مسواک قابل دسترسی نیست تمیز می کند .

۱- نخ دندان را از یک طرف دیواره دندان وارد کرده و موقع خارج کردن از دیواره مقابل خارج کنید یعنی نخ دندان یک حلقه کامل لای دو دندان مجاور بزند.

 ۲- نخ دندان را حتماً به لثه مجاور دو دندان بکشید تا خوب تمیز شود . در اوایل شاید از لثه خون بیاید، ولی بی توجه باشید چون بعد از مدتی که لثه خوب تمیز شد خونریزی کاهش پیدا خواهد کرد . در صورت ادامه خونریزی حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید. احتمالاً به جرم‌گیری نیازمند خواهید بود

۳- در صورتی که استفاده از نخ دندان همراه با رشته رشته شدن نخ باشد و یا منجر به پاره شدن نخ دندان گردد ممکن است چند علت داشته باشد: اول پوسیدگی بین دو دندان، دوم وجود جرم در آن ناحیه. البته پرکردگی نامناسب هم باعث پاره شدن نخ دندان خواهد بود که در هر سه صورت باید به دندانپزشک مراجعه و نسبت به رفع مشکل اقدام نمائید.

۴- بهترین موقع استفاده از نخ دندان در بین مسواک زدن خواهد بود به این صورت که وقتی مسواک زدن را شروع کردیم و خمیر دندان به خوبی کف کرده، مسواک زدن را موقتا کنار می‌گذاریم و نخ دندان را به‌دست می‌گیریم و بعد از استفاده از نخ دندان دوباره مسواک زدن را ادامه می‌دهیم. این بهترین روش است. اما اگر حوصله چنین کاری را ندارید ترجیحاً بهتر است قبل از مسواک زدن اول با نخ دندان لای دندانها را خوب تمیز کنید بعد مسواک بزنید.

 

مسواك هنگام استفاده باید كاملاً خشك باشد زیرا رطوبت موجب كاهش كارایی مسواك در برداشتن پلاك‌های میكروبی دندان می‌شود.

 دهان محیط استریل نیست و سیستم دفاعی دارد كه می‌تواند به كمك آن از عفونت‌های مختلف جلوگیری كند اما باید در نظر داشت ما به كمك مسواك زدن فقط پلاكی كه حاوی مقدار زیادی میكروب است را از دندان جدا می‌كنیم اما مسواك نمی‌تواند محیط دهان را استریل كند. شاید استفاده از دهان‌شویه مقداری محیط دهان را استریل كند.

مسواك هنگام استفاده كاملاً خشك باشد و وقتی خشك باشد می‌تواند پلاك میكروبی را بردارد.

به دلیل اینكه مسواك ‌زدن یك عمل مكانیكی است وقتی درپوش روی آن قرار گیرد رطوبت در آن حفظ می‌شود و سپس برس‌های مرطوب مسواك نمی‌تواند پلاك میكروبی را از دندان جدا كند.

 

مواد دندانی

آمالگام

آمالگام قدیمی ترین ماده پرکننده دندان می باشد که هنوز هم مورد استفاده بوده و کارآیی زیادی دارد. اولین آمالگام در اوائل قرن نوزدهم (سال 1819) به دندانپزشکی عرضه شد. آمالگام های اولیه را از سوهان نمودن سکه های نقره و مخلوط کردن آنها با جیوه بدست می آوردند.

پودر آمالگام آلیاژی عمدتاً متشکل از نقره، مس و قلع می باشد که بیشترین درصد مواد متشکله آن نقره می باشد. در مطب های دندانپزشکی این پودر با جیوه مخلوط شده و بصورت آلیاژ آمالگام مورد استفاده قرار می گیرد.

مزایا:

با توجه به حدود دو قرن استفاده از این مواد، آمالگام به عنوان یکی از بهترین مواد ترمیمی شناخته شده می باشد. مقاومت آمالگام در برابر فشارهای سنگین جویدن زیاد می باشد. بعد از اختلاط پودر آمالگام با جیوه، بصورت خمیری درآمده که براحتی در حفرات دندان تراش خورده گذاشته شده و سپس سخت می گردد. بنابراین کاربرد راحت آن یک امتیاز محسوب می گردد و با توجه به کوتاهی زمان کار، هزینه آن از کامپوزیت ها (مواد ترمیمی همرنگ دندان) کمتر می باشد.

معایب:

آمالگام همرنگ دندان نبوده و به رنگ فلز می باشد، ضمناً نیاز به زمانی نسبتاً طولانی (تا چند ساعت) برای سخت شدن دارد و به دلیل ماهیت فلزی عایق حرارتی و الکتریکی نمی باشد.

عمده سختی آمالگام در ساعت اول بعد از ترمیم ایجاد می گردد. بعد از پر کردن دندان با آمالگام بهتر است تا چند ساعت غذایی خورده نشود. روز اول با سمتی از دهان که دندان پر شده، عمل جویدن غذا صورت نگیرد. در صورت احساس بلند بودن پر کردگی در اولین فرصت برای کوتاه کردن آن به مطب مراجعه شود. در روز اول پر کردن دندان با آمالگام بهتر است از غذاهای نرم استفاده شود. از روز بعد جویدن عادی موردی ندارد.

 

کامپوزیت:

درانواع مختلف، رنگ دندان که دونوع کلی "خودسفت شونده" و "بانورسفت شونده" دارد و امروزه نوع سفت شونده بانور کاربرد عمده را پیدا کرده است.در ابتدا به شکل خمیر هستند و کامپوزیت نوری نامیده می شوند ،زیرا در حضور نور شروع به سفت شدن می کنند. کامپوزیت ها مخلوطی از مواد به نام مونومر هستند که این مونومرها در حضور نور سفت شده و تبدیل به ماده ای سخت به نام پلیمر می شوند.
دندانپزشک می تواند آنها را به راحتی در حفره تراش داده شده روی دندان قرار دهد و آنرا به شکل دلخواه شکل دهد.سپس با استفاده از نور آنرا پلیمریزه و به حالت سفت و سخت در می آورد. نوری که امروزه برای سخت شدن کامپوزیت ها استفاده می شود، طیف آبی نور مرئی است. پس برخلاف آنکه عده ای به اشتباه آنرا لیزر یا اشعه ماورای بنفش می نامند، این نور همان نور مرئی است. این نور قدرت نفوذ به حدود ۲ میلیمتر از کامپوزیت را داراست. پس دندانپزشک باید لایه به لایه کامپوزیت را روی دندان بگذارد و هر بار حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه نور آبی را بتاباند تا هر لایه سفت شود و بعد لایه بعدی را بگذارد. اگر کامپوزیت نور کافی د ریافت نکند ،ماده به خوبی سفت نمی شود و احتمال شکستگی در ترمیم و همچنین رنگ پذیری و تغییر رنگ آن در آینده وجود دارد.

بعد از سفت شدن کامپوزیت، دندانپزشک با استفاده از وسایل و برس های مخصوص، سطح آنرا پولیش می کند تا زیبا و براق شود. از آنجا که رنگ های گوناگونی از کامپوزیت وجود دارد، دندانپزشک رنگی را انتخاب می کند که بیشترین شباهت را به رنگ دندان اولیه داشته باشد.

از دیگر مزایای کامپوزیت، علاوه بر زیبایی، این است که این ماده با استفاده از تمهیداتی که توسط دندانپزشک به کار بسته می شود قابلیت چسبیدن به نسج دندان را دارد، همین امر باعث می شود تا نیاز نباشد که دندانپزشک تراش زیادی به دندان بدهد.(بر خلاف آمالگام که نیاز به تراش نسج بیشتری از دندان دارد تا ترمیم از دندان جدا نشود.)بنابراین با استفاده از کامپوزیت ها می توان بافت بیشتری از دندان را حفظ کرد.

از کامپوزیت علاوه بر ترمیم پوسیدگیها، در ترمیم شکستگی لبه دندان های جلویی، در بستن فاصله های بین دندانی، در تصحیح کردن شکل دندان های بد فرم، و در ارتودنسی برای چسباندن سیم های ارتودنسی ثابت، استفاده می شود.

مساله ای که طی کار کردن با کامپوزیت مهم است، این است که دندان مورد نظر و محیط اطراف آن باید تا جایی که امکان دارد خشک باشد، تا حداکثر چسبندگی کامپوزیت با دندان فراهم شود. دندانپزشک این کار را با استفاده از پنبه و ساکشن های قوی انجام میدهد و بیمار نیز باید در این مرحله همکاری لازم را با دندانپزشک انجام دهد. کامپوزیت ها را عموما در دندان های جلویی به کار می برند، چرا که مساله زیبایی در این دندان ها بسیار مطرح است..

امروزه کامپوزیت های جدیدی به بازار آمده اند که از استحکام بیشتری کرد برخوردارند و می توان برای پر کردن دندان های خلفی هم از آنها استفاده و نکته آخر اینکه ترمیم های کامپوزیتی باید هر ساله توسط دندانپزشک چک شوند، تا در صورت به وجود آمدن هرگونه نقص در ترمیم ، دندان مجددا ترمیم شود، تا دندان دچار پوسیدگی های ثانویه نگردد.

گلاس آینومر:

مواد رنگ دندان که استحکام کمی دارد و امتیاز آن اتصال بهتر به عاج دندان است. کاربرد کمی دارد

محققان کشور موفق به ساخت ماده ترميمي دندان با استفاده از فناوري نانو به نام گلاس آينومر شدند که با اين فناوري استحکام اين ماده ترميمي افزايش يافته است.

ابراهيم دوستي فر مجري پروژه با اشاره به اين مطلب افزود: با مطالعاتي که در زمينه روش هاي استفاده فناوري نانو در دندان پزشکي انجام شد به ترکيباتي موثر در ماده ترميمي گلاس آينومر که در پرکردن دندان کاربرد دارد دست يافتيم.
اين ماده نانويي داراي کيفيت بالايي نسبت به موارد مشابه خود است.
وي در ادامه با تاکيد بر اين که اين ماده نانويي 30 درصد استحکام بيشتري نسبت به گلاس آينومرهاي مشابه دارد، گفت: با استفاده از فناوري نانو قصد داريم خواص ديگري همچون زيبايي، حل شدن کمتر و جذب فلورايد را به آن اضافه کنيم تا از اين طريق به نتايج بهتري دست يابيم.
مجري پروژه با اشاره به اين که اين ماده ترميمي با استفاده از فناوري نانو براي اولين بار در ايران ساخته شده است، اظهار داشت: اين ماده نانويي در حال حاضر به توليد آزمايشگاهي رسيده است و با دريافت مجوز وزارت بهداشت به عنوان تو ليدکننده اين ماده نانويي در دنيا خواهيم بود.
دوستي فر با بيان اين كه پيش از اين ماده ترميمي گلاس آينومر را براي اولين بار در ايران ساخته است، گفت: اين ماده شيميايي از دو بخش آلي و معدني تشکيل شده و به صورت پودر و مايع است.
اين دو ماده با هم مخلوط مي شوند، به صورت خمير همگن در مي آيد و با اشعه داخل حفره دندان مستحکم مي شود.
مجري اين پروژه در ادامه افزود: اين ماده ترميمي که بدون فناوري نانو ساخته شده در مرحله نيمه صنعتي بوده و به توليد انبوه نرسيده است.
گلاس آينومرها موادي همرنگ دندان هستند که براي بيماران در معرض خطر بالاي پوسيدگي مفيد است.

 

سیلانت:مواد مسدودکننده شیارهای دندان
سیلانت‌ها از مواد پلاستیکی بی‌رنگ و یا به رنگ سفید ساخته شده‌اند و برای محافظت سطوح دندانهایی که دارای شیارهای عمیق و منافذ می‌باشند، بخصوص برای سطح جونده دندانهای خلفی که بیشترین پوسیدگیها در آنها یافت می‌شوند، بکار می‌روند. بعبارت دیگر سیلانت‌ها از پوسیدگی دندان جلوگیری می‌کنند.

تحقیقات نشان داده که سیلانت‌ها می‌توانند سالیان متمادی دوام بیاورند، بنابراین کودک شما سالهای زیادی از پوسیدگی دندانی محافظت می‌گردد. اگر فرزند شما بهداشت دهان خوبی داشته باشد و از نظر جویدن نیز مشکل خاصی نداشته باشد، سیلانت‌ها دوام زیادی خواهند داشت. دندانپزشک با معاینات منظم آنهایی را که از بین رفته و یا به آنها آسیب وارد شده، مجدداً ترمیم می‌نماید

کاربرد عملی سیلانت‌ها بسیار سریع و راحت بوده و در یک جلسه انجام می‌شود. دندانپزشک در ابتدا دندانها را تمیز، و با موادی آماده نموده و سپس خشک می‌کند. و نهایتاً به آنها سیلانت زده و با نور سخت می‌کند.
دندانهایی که بیشترین ریسک پوسیدگی را دارند باید سیلانت زده شود. بنابراین، دندانهای آسیای بزرگ اول دائمی که در سن 6 سالگی در دهان رویش می‌یابند و دندانهای آسیای بزرگ دوم که در 12 سالگی در دهان ظاهر می‌گردند باید سیلانت زده شوند. علاوه بر اینها دندانهایی که دارای شیارها و حفرات عمیق و زیاد بوده به سودشان می‌باشد که سیلانت زده شوند. فیشور سیلنت .

 

سیمان مخلوط غنی شده کلسیمی

این ماده جدید دندانی با فرمولاسیون نوین، برای نخستین بار در دنيا، در ايران طراحی و ساخته شده است. این ماده که جزو نسل جدیدی از مواد دندانی محسوب می شود، در سازمان مالکیت معنوی(WIPO) به ثبت جهانی و در داخل کشور به ثبت ملی و تایید وزارت بهداشت رسیده است. پس از حدود 3 سال کار فنی و تحقیقاتی، هم اکنون این ماده از مرحله تولید آزمایشگاهی خارج و به بازار عرضه شده است. از جمله مزایای این ماده باید از کاربردهای چندگانه آن نام برد. هم اینک مواد دندانی مانند موادی که برای ترمیم همرنگ دندان به کار می روند(کامپوزیت) تنها دارای یک کاربرد هستند، اما این ماده دارای چندین کاربرد است. سیمان مخلوط غنی شده کلسیمی در 10 درمان دندانپزشکی قابلیت استفاده دارد که کمتر ماده ای است که عملکرد چندگانه همزمان داشته باشد. از دیگر مزایای آن می توان به مقاومت آن در برابر رطوبت اشاره کرد. مواد کاربردی دندانپزشکی، عمدتا به رطوبت حساس هستند و در صورت رسیدن رطوبت به ماده دندانی، خواص مفید ماده از دست می رود. سیمان مخلوط غنی شده کلسیمی، نه تنها در مجاورت رطوبت دچار اشکال نمی شود، بلکه خواص مفید آن نیز افزایش پیدا می کند. متخصصان اندوانتیکس در موقع درمان ریشه دندان می بایست، دقت بسیار به خرج بدهند تا موقع جراحی انتهای ریشه دندان، مواد دندانی به خون آغشته نشوند، زیرا برخورد مواد دندانی با خون، درمان ریشه دندان را با شکست روبرو می سازد. اما آزمایش ها نشان می دهد، اختلاط سیمان کلسیمی با خون، سبب از دست رفتن مواد مفید آن نمی شود. از منظری دیگر، یکی از مشکلات درمانی در حوزه دهان، میکروب هاست. به تعبیری دشمن شماره یک در بیماری های دهان و دندان باکتری ها و میکرو ارگانیزم ها هستند. در صورت آنکه ماده پرکننده دندانی، خصوصیات ضدمیکروبی داشته باشد از رشد میکروب ها جلوگیری می کند که خوشبختانه این سیمان از این قابلیت برخوردار بوده، خواص ضد باکتریایی و ضد قارچی دارد. مزیت زيست سازگار بودن از دیگر خواص این ماده است و باعث می شود که پس از مخلوط پودر و مایع هیدروکسی "آپاتیت" را که ماده اصلی بافت های سخت بدن انسان است، تولیدکند. با تحریک بدن به تولید هیدروكسی آپاتیت، بافت سخت از قبیل استخوان و عاج تولید می شود که از خصوصیات اختصاصی این ماده به شمار می رود.

وقتی فرد درمان پوسیدگی را به تاخیر می اندازد، پوسیدگی حاد شده، التهاب به ریشه دندان می رسد. به هنگام التهاب پالپ دندانی دو حالت رخ می دهد. نخست آنکه عصب، زنده و ملتهب است و دوم وقتی است که بر اثر پوسیدگی عصب دندان می میرد. در حالت عادی(زنده بودن عصب)، علم کنونی بر اين باور است كه در مواقعی که التهاب شدت دارد، ضرورت دارد، عمل "روت کانال" صورت گیرد. اما از طرف دیگر نباید فراموش کرد که درمان روت کانال درمانی پرهزینه بوده که در مراکز درمانی دولتی به دلیل آنکه زیر پوشش بیمه قرار ندارند، برای فرد مراجعه کننده، تنها گزینه رهایی از درد دندان، کشیدن دندانی است که در صورت پرداخت هزینه روت کانال قابل درمان است. در روش جدید درمان پالپ زنده به کمک سیمان مخلوط غنی شده کلسیمی، نیازی به روت کانال یا کشیدن دندان نیست، بلکه با پوشاندن عصب ملتهب به کمک این سیمان می توان از التهاب پالپ دندانی جلوگیری کرد.

طی مطالعه ای که روی حدود 400 بیمار مراجعه کننده به بخش اندوانتیکس دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی صورت گرفت، مشخص شد، بیش از نیمی از دندان های افرادی که "روت کانال" یا براساس اصطلاح عامیانه عصب کشی یا درمان ریشه دندان می شوند، به دلیل التهاب شدید پالپ دندان است. به عبارتی از هر 2 مراجعه کننده که نیازمند درمان ریشه است، یکی به دلیل التهاب شدید پالپ مراجعه کرده است.
 دکتر سعید عسگری استاد اندودانتیکس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در هشتمین جشنواره دندانپزشکی شهید دکتر احمد هدایت که در تاریخ دوم اسفند 1386 برگزار شد، رتبه نخست نوآوری و اختراع سیمان مخلوط غنی شده کلسیمی(CEM CementS) را که در درمان پالپ زنده دندانی عنصری کلیدی محسوب می شود، کسب کرد.

ژلي که دندان را ترميم مي‌کند!!!

دانشمندان فرانسوي اعلام کردند اين ژل به سلول هاي دندان کمک مي کند تا با سرعت بيشتري تکثير شوند.

به گفته اين دانشمندان آزمايش ژل در آزمايشگاه ها نشان داده اين ماده مي تواند در عرض يک ماه دندان پوسيده را به حالت اوليه خود بازگرداند.

گروهي از دانشمندان در موسسه ملي سلامت و تحقيقات پزشکي در پاريس براي کشف تاثير هورمون محرک ملانوسيت يا MSH بر روي رشد دوباره دندان ها به مطالعه پرداختند.

اين تيم فرانسوي با ترکيب MSH با ماده اي شيميايي به نام «اسيد پلي-ال-گلوتميک» ژلي به دست آوردند و آن را بر روي سلول هاي برگرفته از دندان انسان قرار دادند. در آزمايشي جداگانه دانشمندان اين ژل را بر روي دندان حفره دار يک موش قرار دادند و مشاهده کردند در کمتر از يک ماه حفره ناپديد شد.

اين ژل همچنان در دست آزمايش است اما دانشمندان اميدوارند طي سه تا پنج سال آينده بتوان اين ژل را براي استفاده عموم به توليد رساند.

يافته هاي اين دانشمندان در نشريه ACS Nano آمريکا منتشر شده است.

 

علم مواد دنداني يكي از علوم پايه در دندانپزشكي است و به عنوان يك شاخه مهم در طراحي، ساخت. ارزيابي مواد دندانپزشكي داراي جايگاه ويژه اي در اكثر كشورهاي جهان ميباشد و مواد دنداني يكي از اركان عملياتي اجرايي دندانپزشكي كلينيكي و علم مواد دنداني يكي از مباحث اصلي علم دندانپزشكي محسوب ميشود.

گسترش طراحي، ساخت و تهیه و نیز مصرف بيومواد و مواد دنداني در چند دهة اخيرهمگام با توسعة علوم پزشكي و مهندسي در جهان و با استفاده از ارتقاء روزافزون فناوری، چشمگير بوده است. در ايران نيز از بيومواد و مواد دنداني درسطح وسيع استفاده مي شود. مصرف بيومواد از يك سو هزينه ارزي براي كشور دارد و از سوي ديگر، هزينه هاي زیادی را به بيماران تحميل مي كند. عدم تهيه وتوليد بخش قابل توجهي از بيومواد مورد نياز در داخل كشور، عدم طراحي و اجراي فعاليت هاي پژوهشي و توليدي مناسب و كافي در اين زمينه، عدم آشنايي تخصصي كافي مصرف كننده (جامعه بهداشتي – درماني و بيماران) با اين گونه محصولات و انحصاري بودن تجارت بخشي از بيومواد مصرفي سبب افزايش غير منطقي قيمت بيومواد و مواد دنداني شده كه زيان اصلي آن متوجه آحاد مردم است و مشكلات عديده اي را هم براي جامعه پزشكي فراهم كرده است.

 

دهانشویه

دهانشویه ها

 شاید یک مکمل خوبی برای سلامت دندان‌ها و لثه‌ها باشند ولی باید بدانیم که کافی نیست علاوه بر آن استفاده مکرر از دهان‌شویه‌ها حتی آب نمک چه بسا ممکن است به ضرر سلامتی دهان و دندان‌ها باشد. برخی از دهانشویه‌ها در اثر استفاده مکرر ممکن است باعث تغییر رنگ دندان‌ها شوند و استفاده بیش از حد آن‌ها باعث بهم خوردن تعادل فلور میکروبی (باکتری‌های طبیعی موجود در دهان) می‌گردد که ممکن است اجازه رشد به باکتری‌های مضر در محیط دهان را بدهد.

اصولاً دهانشویه‌ها سبب کاهش میکروارگانیسم‌ها، کنترل بوی بد دهان در کوتاه مدت، کاهش التهابات لثه و بهبودی زخمها می‌شوند.
بعضی دهانشویه‌ها باعث جلوگیری از پوسیدگی، درمان دندان‌های حساس، مقاومت در برابر التهاب و علاوه بر آن مانع از خشکی دهان و حتی بوی دهان می‌شوند.

می‌توان دهانشویه‌ها را به صورت زیر تقسیم‌بندی کرد:
1- دهانشویه‌های ضد التهاب
2- دهانشویه‌های ضد پلاک
3- دهانشویه‌های فوراید دار
4- دهانشویه‌های ضد درد

 

   به فلوراید می پردازیم:

مکانیسم‌های فلوراید

1- خوردن فلوراید سبب ورود آن به عاج و مینای دندانهای رویش نیافته می‌شود.
2- فلوراید مصرفی به داخل بزاق ترشح شده، اگر چه غلظت بزاقی آن کم است، غلظت آن در پلاک زیاد بوده و سبب کاهش تولید اسید میکروبیال و همچنین باعث و مینرالیزاسیون مینا می‌شود.
3- فلوراید بزاقی در بلوغ مینایی دندانهای تازه رویش یافته نقش دارد.
4- مصرف موضعی فلوراید همه مکانیسم‌های بالا را (به جز ورود در ترکیب مینا قبل از رویش دندان) سبب می‌شود.
5- موثرترین مکانیسم فلوراید رمینرالیزاسیون مینا است.
6-مینای رمینرالیزه در حضور فلوراید به پوسیدگی‌ها مقاومتر می‌شود.
7-فلوراید کاهش پوسیدگی‌ها در دندانهای شیری 50-40% و در دندانهای دائمی 60-50% است.
8-بیشترین تاثیر فلوراید روی سطوح بین دندانی است و کودکان طبقات پایینتر اجتماعی از فواید بیشتری برخوردار می‌شوند (به دلیل مقدار زیاد پوسیدگیهای بین دندانی).
9- فلوراید حفاظتی خوردن فلوراید در تمام طول عمر شخص باقی می‌ماند.
10-مزایای مصرف فلوراید بعد از رویش دندانی هم گزینش شده است.
11-فلوریداسیون آب جامعه موثرترین روش پیشگیری از پوسیدگی است.
12-در مطالعه‌ای که با فلوریده کردن آب یک مدرسه انجام شده، نشان داده شده که دندانهایی که دیرتر می‌رویند (کانین‌ها ، پرومولرها و مولرهای دوم) 2 برابر بیشتر در برابر پوسیدگی محافظت شده‌اند.

خمیر دندانهای فلوراید: استفاده از خمیر دندانهای با تایید ADA توصیه می‌شود. می‌توان انتظار 25 تا 35% کاهش پوسیدگی داشت. 2 یا 3 بار مسواک زدن بهتر از یکبار در روز است.

دهانشویه‌های فلوراید: در برنامه‌های روزانه یا هفتگی نظارات شده 35% کاهش پوسیدگی می‌دهد. استفاده خانگی در موارد پوسیدگی ه9ا و یا با احتمال بالا توصیه می‌شود. استفاده روزانه، و استفاده از دهانشویه پس از مسواک با خمیر دندان فلوراید، به ویژه قبل از خواب شب توصیه شده است. دهانشویه جایگزینی برای استفاده مطبی فلوراید نمی‌باشد.

ژلهای فلوراید: استفاده از ژل خانگی در کنترل پوسیدگیهای حاد یا با خطر بالا کاربرد دارد. ژل به کمک مسواک قبل از خواب و پس از مسواک زدن با خمیر دندان کاربرد دارد. موارد تجویز ژل و دهانشویه شبیه است ولی مزیت آشکاری نسبت به هم وجود ندارد.

 

آب و نمک اگرچه به طور کامل خواص دهان شویه های تجاری را ندارد اما جایگزین مناسبی برای آن محسوب شده و اگر افراد عادت کنند که بعد از مسواک و نخ دندان از این محلول استفاده کنند علاوه بر صرفه جویی اقتصادی از بروز بیماری های دهان و دندان پیشگیری می کنند .استفاده از آب و نمک علاوه بر ضدعفونی کردن محیط دهان، میزان ابتلا به پوسیدگی دندانها را نیز کاهش می دهد.مسواك خارجي و نخ دندان، سطوح بين دندان ها را تميز مي كند؛ ولي نقش دهان شويه، پايين آوردن تعداد ميكروب ها در دهان است. مردم می توانند به جای دهان شویه از آب نمك استفاده كنند.

پرسيكاPersica   
عصاره چوب درخت مسواك كه اولين بار رسول اكرم‌(ص) جهت مسواك زدن به مسلمان توصيه كردند، در دهانشويه پرسيكا فرموله شده و داراي اثرات شگفت‌انگيزي مي‌باشد.
گياهشناسي:
گياه مسواك درختچه‌اي است كه در نواحي جنوب ايران، عربستان، عراق و بعضي كشورهاي حوزه خليج‌فارس مي‌رويد. با توجه به اينكه موطن اصلي گياه به احتمال زياد ايران مي‌باشد، لينه گياهشناسي مشهور جهان چهارصد سال قبل آن را به نام ايران (Salvadora Persica) نامگذاري نمود. نام اين درختچه به عربي السواك و به انگليسي Miswak مي‌باشد.
تاريخچه:
حضرت رسول اكرم(ص) اولين بار چوب‌ اين درخت را جهت مسواك كردن و خلال دندان به مسلمانان توصيه فرمودند (كتاب پنج هزار سال دندانپزشكي جهان چاپ 1993 آمريكا) و از آن به بعد در بيشتر كشورهاي اسلامي و تا به امروز مورد استفاده است. چوب‌هاي ساقه درخت با قطر حدود نيم و طول 15 سانتيمتر در دسته‌هاي 50 تا 100 تايي در بازار عربستان به وفور بفروش مي‌رسد و افرادي كه به مكه مشرف شده‌اند، آنها را ملاحظه كرده‌اند. اين چوب‌ها به عنوان چوبي مقدس تا چند دهه قبل در جانمازها در ايران وجود داشت.
تحقيقات جديد علمي:
در سال‌هاي اخير بيش از صد تحقيق بر روي درختچه مسواك در كشورهاي آمريكا، انگليس، آلمان، مصر، عربستان و ايران صورت گرفته و نشان مي‌دهد چوب اين درخت داراي مواد بسيار ارزشمند و منحصر به فردي است كه به سرعت در بزاق دهان حل مي‌شوند. مهم‌ترين تركيبات اين گياه فلورايد، كلرايد، كلسيم، تركيبات گوگردي، سيليسيم، تانن‌ها و فلاونوئيدها مي‌باشند كه مي‌توانند با چندين اثر به طور يكجا از كرم خوردگي دندان و بيماري‌هاي لثه و دهان جلوگيري كرده و به بهداشت و طول عمر دندان‌ها كمك كنند. تحقيقات دانشمندان انگليسي بر روي مردم عربستان كه هنوز از چوب مسواك استفاده مي‌كنند، نشان داد كه بيماري‌هاي دهان و دندان، به خصوص پيوره در آنها بسيار كم و سفيد و سالم بودن دندان‌ها حتي تا سنين بالا تنها به دليل استفاده از چوب مسواك به طور سنتي مي‌باشد.
تحقيقات علمي در ايران: با توجه به اينكه مسواك كردن با چوب اين درخت براي كساني كه از كوچكي عادت نكرده‌اند غيرممكن مي‌باشد، براي استفاده از اثرات ارزشمند و شگفت‌آور اين چوب از پانزده سال پيش تحقيقاتي براي فرمولاسيون عصاره اين چوب به همراه دو گياه نعنا و بومادران صورت گرفت و نتايج آن به صورت دهانشويه‌اي صد درصد گياهي در كارخانه داروسازي پورسينا توليد و به بازار عرضه شد. اين دهانشويه به افتخار نام قديم ايران و نام گياه Perscia (پرسيكا) نامگذاري شد. دهانشويه پرسيكا كه يكي از افتخارات صنعت داروسازي ايران مي‌باشد، در سال‌هاي اخير به خارج از مرزهاي ايران راه يافته و تنها دهانشويه تهيه‌شده از درخت مسواك در جهان است.
خواص درماني و موارد مصرف:
- جلوگيري از پوسيدگي دندان
- جلوگيري از افزايش جرم دندان و پيوره
- جلوگيري از خونريزي لثه و كشيدن دندان
- جلوگيري و كمك به درمان آفت دهان
- درمان دردهاي دندان، آماس و زخم لثه و دهان
- ضدعفوني‌كننده قوي دهان

دهانشويه پرسيكا در تمام داروخانه‌هاي ايران موجود بوده و بدون نسخه در اختيار مصرف‌كنندگان قرار مي‌گيرد. راهنمايي لازم جهت مصرف در راهنماي همراه دهانشويه ارائه شده است.
- پرسيكا برعكس دهانشويه‌هاي شيميايي هيچگونه عارضه جانبي ندارد و مي‌تواند در تمام سنين و حتي در زنان حامله و شيرده مصرف شود.
- با وجودي كه دهانشويه‌هاي شيميايي را نمي‌توان به مدت طولاني و مداوم مصرف نمود، پرسيكا حاوي سه گياه خوراكي است و مي‌توان در تمام طول عمر از آن استفاده كرد؛ زيرا هيچگونه اثري بر روي فلور طبيعي دهان نمي‌گذارد.
- دهانشويه پرسيكا براي افراد سالم و يا داراي مشكلات دهان و دندان، همچنين در تمام سنين به عنوان جلوگيري، تسكين و درمان مي‌تواند مورد استفاده قرار گيرد.

 

 اين که اثر هر دو دهانشويه در پيشگيری از استوماتيت ناشی از شيمی درمانی مشابه بود و با توجه به عوارض جانبی بيشتر کلرهگزيدين، می‌توان برای پيشگيری از استوماتيت در بيماران تحت شيمی درمانی دهانشويه پرسيکا را پيشنهاد کرد.

 

        

رنگ دندان

 

                                           

رنگ دندان‌ها در اغلب موارد سایه‌های زرد، خاکستری یا حتی آبی در خود دارد. هر فردی همانند رنگ چشم یا مو، رنگ دندانی خاص دارد.

 

.

 

عوامل مهم در تعیین رنگ دندان:

۱ .ارث:

بعضی افراد به صورت ژنتیک، دندان های روشنی دارند ولی برخی دندان های شان ته رنگ زرد یا قهوه ای دارد. بنابراین اولین قدم این است که رنگ دندان های خانواده تان را بررسی کنید و متوجه شوید این تغییر رنگ(بدرنگی) ارثی است یا اکتسابی.شاید شما از بدرنگی دندان های تان ناراضی باشید یا حتی مایل باشید برای داشتن یک چهره زیباتر، دندان های سفیدتری داشته باشید. معمولا رنگ دندان های هر فرد با رنگ پوست او هماهنگی دارد. اگر به چهره یک سیاه پوست نگاه کنید، امکان دارد دندان های او خیلی سفید به نظر شما بیاید ولی حقیقت این است که زمینه تیره و سیاه پوست او ایجاد خطای دید می کند و موجب می شود دندان هایش سفیدتر به نظر بیاید.

۲ .سن

بالارفتن سن، یکی از دلایل شایع بدرنگی دندان ها است. با گذشت زمان، مینای دندان سایش می یابد و رنگ زرد عاج از ورای آن بیشتر خود را نشان می دهد و به همین دلیل است که سالمندان، دندان های زردتری دارند.مینای دندان سفید رنگ است ولی عاج به زردی می گراید.مینای دندان ها در هنگام رویش سفید،براق وشفاف هستند ولی باگذشت زمان شفافیت خود را از دست داده کدر و زرد رنگ می شند.به علت نیروهای وارده به دندان در هنگام جویدن به مرور زمان ترک هائی در مینای دندان ها به وجود می آید که با نفوذ رنگیزه های غذائی در این ترک ها تیرگی دندان بیش تر می شود

۳ .داروها

"تتراسایکلین"‌ها:باعث دفع شدید یون کلسیم می شوند. مصرف "تتراسایکلین" در ۵ ماه آخر دوران بارداری یا سنین کودکی نیز می تواند سبب تغییر رنگ دندان ها شود. در این شرایط باید با یک دندانپزشک برای حل این مشکل مشورت کنید. مصرف تتراسیکلین در سالهای اولیه زندگی کودک تا هفت سالگی تأثیر مستقیم بر جای می گذارد .این دارو سبب تغییر رنگ و متخلخل شدن دندان ها می شود و دندانها را در مقابل پوسیدگی آسیب پذیر می کند.شایع ترین و بدترین تغییررنگ در این نوع پس از مصرف کپسول تتراسیکلین و معمولا در کودکان رخ می دهد. این نوع تغییررنگ معمولا دوطرفه است و در چندین دندان از هر دو قوس فکی ایجاد می شود. علت این پدیده را این طور می توان توضیح داد که تتراسیکلین پس از ورود به بدن می تواند به یون کلسیم متصل شود و سپس وارد بخش های مختلف دندان شود که در ساختمان آن یون کلسیم به کار رفته است. وقتی دندانی که با دارو ترکیب شده در معرض نور خورشید قرار گرفت، ممکن است باعث تشکیل فرآورده های اکسیداسیون تتراسیکلین شود و در نتیجه تغییررنگ دائمی ایجاد کند.

۴ .فلوراید

فلوئورزیس یا مصرف مقادیر زیاد فلوراید طی تشکیل دندان هم از عواملی است که می تواند طی سال

های بعد زندگی منجر به تغییر رنگ دندان شود.

۵.غذاها ، نوشیدنی ها

هر روز با خوردن مواد غذایی و حتی نوشیدنی هایی مانند چای یا قهوه باعث می شوید كه دندان های تان حالت زردی را به خود بگیرند و از حالت شفافی كه شما تمایل دارید، خارج شوند.گر شما فردی سیگاری هستید، لكه های زرد هر چه سریع تر و بیشتر روی دندان های تان ظاهر می شوند، زیرا سیگار به دلیل نیكوتین بالایی كه دارد، رسوبات بسیاری را بر روی دندان های تان به جای می گذارد. راه حلی كه برای این مشكل پیشنهاد می كنیم این است كه هر چند وقت یك بار به دندانپزشك مراجعه كنید تا دندان های شما را جرم گیری كند.
جوش شیرین ماده ای است كه باعث سفیدی دندان های شما می شود. می توانید این ماده را بر روی مسواك خود بزنید و به دندان هایتان بمالید. البته باید دقت كنید كه مبادا آن را قورت دهید و در حین اینكه دندان های تان را با این ماده می شویید، دهانتان را از آب پُر كنید تا مبادا غلظت زیاد این ماده باعث از بین رفتن مینای دندان تان نشود.
- بعضی از مواد غذایی مانند سیب و هویج باعث سفیدی دندان هایتان می شوند، زیرا این دو میوه، موادی دارند كه باعث می شوند رسوبی كه بر روی دندان های شما قرار دارد از بین برود و جرم روی دندان هایتان نیز پاك شود.

۶ .دهان شویه ها

دهان شویه در دندانپزشکی استفاده درمانی داردو دندانپزشکان ممکن است در موارد مختلفی آن رت تجویز نمایند ولی مصرف خودسرانه وبی رویه آن مثل هر داروی دیگری مضر است.استفاده مداوم از دهان شویه ها علاوه بر برهم زدن فلور میکروبی دهان باعث تیرگی دندان ها می شود.

۷ .از بین رفتن پالپ یا مغز دندان

هرگونه محرک باکتریایی، مکانیکی یا شیمیایی می تواند منجر به مرگ پالپ و تجزیه آن شود. در نتیجه، محصولات تجزیه پالپ آزاد می شوند و به داخل لوله های عاجی نفوذ می کنند. اگر این ترکیبات برای مدت طولانی در محل باقی بمانند، در نهایت منجر به تغییررنگ دندان خواهند شد.

۸ . خون ریزی داخل پالپ

خونریزی از پالپ دندان در موقع درمان روت کانال ، باقی ماندن بقایای پالپ در تاج دندان ، اثر مواد پرکننده کانال و.. اشاره کرد.در صورتی که درمان روت کانال به موقع وبه درستی انجام شود به مقدار زیادی از این اثرات کاسته می شود.ضربه به دندان ممکن است موجب خونریزی شود.خونریزی پالپ در هنگام ضربه خوردن ونفوذ آن به توبول های عاجی عامل تغییر رنگ در این موارد است.

.۹مواد ترمیمی دندان

آمالگام نیز می توانند باعث تیرگی دندان شوندد.جیوه موجود درآمالگام (ماده پرکننده فلزی دندان) به تدریج در بافت دندان نفوذ کرده وآن را تیره می نماید.در این گونه موارد حتی اگر بعد از چند سال بخواهیم دندان را با مواد سفید پرکنیم باز هم دندان تیره به نظر می رسد.

۱۰ .عفونت دندانها

دندانهای عفونی شیری ودائمی اگر به موقع درمان نشوند دچار تغییر رنگ می شوند.

۱۱.بیماری های مادرزادی ، ارثی واکتسابی

در این دسته از عوامل، بیماری هائی نظیر برخی بیماری های خونی، پوستی یا بیماری های مادر زادی نقص مینا و عاج قرار می گیرند.

درمان

قبل از سفید کردن دندان ها باید از سلامت دندان و لثه مطمئن شد. سفید کردن دندان ها را نمی توان در مورد کسانی که لثه های ملتهب دارند و یا دچار پوسیدگی دندان هستند به کار برد.

۱. تغییر عادت نوشیدن چای و قهوه غلیظ.یا نوشیدن اب در اخر.

۲. ترک دخانیات...

۳.برای کمک به برداشته شدن ترکیبات مختلف از روی دندان سعی کنید از خمیر دندان‌های متفاوت به طور متناوب استفاده کنید. مثلا یک شب از خمیردندان ضدپوسیدگی، یک شب از خمیردندان سفیدکننده و یک شب از خمیردندان‌های طبیعی استفاده کنید.رای بررسی وضعیت بهداشتی و اثرات مفید و مخرب نحوه مسواک زدنتان با دندانپزشک مشورت کنید.

۴. جرم گیری بموقع با تشخیص دندانپزشک

۵. بلیچینگ .

در عمل سفید کردن دندانها از مواد اکسید کننده مثل پر اکسید هیدوژن برای روشن تر کردن دندان استفاده می‌شود.مواد اکسید کننده به داخل ساختار کریستالی میله مانند مینا نفوذ کرده و رنگیزه‌های رسوب کرده در بین هرم‌های مینائی را اکسید می‌کنند.با گذشت زمان نفوذ مواد اکسید کننده به داخل عاج دندان که در لایه زیرین مینا قرار داردنیز صورت گرفته و رنگ آن نیز روشن تر می‌شود.

دو روش اصلی برای سفید کردن دندانها وجود دارد در روش اول که سفید کردن در مطب نامیده می‌شود مواد بلیچینگ با غلظت بالا به مدت کوتاهی بر روی دندان قرار می‌گیرد.در این روش سفیدی دندان به سرعت پدیدار می‌شود ولی در صورتی که به درستی استفاه نشود ممکن است باعث آسیب به لثه ومخاط دهان شود.در این روش برای جلوگیری از تماس مواد اکسیدکننده با لثه‌ها از لایه محافظ مخصوصی استفاده می‌شود که با مهارت بر روی لثه قرار می‌گیرد وبا نور مخصوص محکم می‌گردد.ماده مورد استفاده در بلیچینگ مطب یا پراکسید هیدروژن ویا کاربامید پراکسید است.ماده دوم نیز در دهان پراکسید هیدروژن ایجاد می نماید.ژل بلیچینگ در این موارد معمولاً حداکثر معادل 35% پر اکسید هیدروژن غلظت دارد.

از روش‌های دیگر بلیچینگ سفید کردن در منزل می‌باشد که در این روش دندان پزشک یک تری مخصوص پلاستیکی بر روی مدل دندانهای شخص ساخته وژل‌های بلیچینگ را در اختیار بیمار قرار می‌دهد.بیمار هر روز چند ساعت ژل‌ها را بر روی تری قرار داده و آن را در دهان بر روی دندان‌ها می گذارد.پس از گذشت چند هفته دندانها به سفیدی مورد نظر می‌رسند.ژل مورد استفاد ه در این روش بین ده تا شانزده درصد غلظت دارد.

در سال‌های اخیر محصولات زیادی نیز برای سفیدکردن در داروخانه‌ها وسوپرمارکت‌ها ارائه می‌شوند که غلظتی کمتر از ده درصد دارند وبه علت نظارت نداشتن دندانپزشک بر مراحل درمان استفاده از آن‌ها توصیه نمی‌گردد.

از عوارض درمان بلیچینگ می‌توان به حساس شدن دندانها سوختگی لثه ها(در موارد استفاده نادرست ویا سفیدشدن بیش از حد دندانها ) اشاره کرد.این عوارض در تعداد کمی از مراجعین ممکن است به وجودآید و پس از چند روز بهبود می‌یابد.مدتی پس از سفیدکردن ممکن است تا حدودی از سفیدی دندان کاسته گردد.

۶.لامینیت

لایه نازک از جنس چینی است که روی سطح بیرون دندانها چسبیده می شود. مثل لایه نازک ناخن مصنوعی. گاهسی مواقع جنس این لایه از کامپوزیتهای همرنگ دندان می باشد.لایه نازکی از روی دندان مورد نظر تراشیده می شود. میزان این لایه برداشته شده بقدری است که با نصب لامینیت جای آن دندان به وضعیت طبیعی باز گردد. پس از تراشیدن لایه سطحی از روی دندان در مورد لامینیت های پرسنلی قالبگیری انجام و بقیه مراحل در لابراتوار صورت می گیرد و در مورد کامپوزیتهای این عمل در مطب و در همان جلسه انجام می شود. ( Laminate Composit ) رنگ لامینیت مورد نظر با دندانهای طبیعی کاملاً تطابق خواهد داشت و در غیر اینصورت قابل بازسازی می باشد.لامینیت رنگ، فرم و موقعیت دندان را می تواند اصلاح نماید. دندانهای قدامی بد رنگ شده، ترک خورده و یا دندانهایی که قسمتی از آنها شکسته شده توسط لامینیت به خوبی قابل بازسازی و اصلاح می باشند.
فاصله های کوچک بین دندانها هنگامی که استفاده از ارتودنسی امکان پذیر نیست توسط لامینیت قابل بستن می باشد. و یا هنگامی که دندانی دندانی به میزان جزئی خارج از ردیف است توسط لامینیت می توان موقعیت آنرا نسبت به دندانهای کناری اصلاح نمود.

۷. لیزر

که پس از پوشاندن لثه ها با یک محافظ ویژه، ژل مخصوص لیزر بر روی دندان های شما قرار می گیرد وپس از آن به مدت چند دقیقه لیزر به دندان ها تابانده می شود.این کار در یک جلسه حداکثر یک ساعته چندین بار تکرار می شود تا سفیدی دند ان ها به دست آید.

پس از سفید کردن ممکن است دند ان ها تا مدتی به سرما وگرما حساس باشند.در این موارد بهتر است از خوردن غذاها وآشامیدنی های داغ ویا سرد خودداری کنید تا این حالت زودتر برطرف شود.

به علت باز شدن منافذ دندان در هنگام سفید کردن دندان تا بیست وچهر ساعت پس از سفید کردن از خوردن وآشامیدن غذاها ونوشیدنی های رنگی مثل خورشت های رب دار، قرمه سبزی ، نوشابه وچای خودداری کنید.

 

 

 

قطره آهن و دندانهای کودک

 

از آنجا که در دوران جنینی، هموگلوبین بدن از طریق خون مادر تامین می‌شود و ذخیره آن تا سن 6 ماهگی در بدن کودک باقی می‌ماند؛ پزشکان، زمان لزوم استفاده از قطره آهن را از 6 ماهگی تا 24 ماهگی می‌دانند.

وظیفه اصلی گلبول‌های قرمز خون، انتقال اکسیژن به بافت‌های بدن است زیرا سلول‌ها برای زنده ماندن و انجام فعالیت طبیعی خود نیاز به اکسیژن دارند. آهن در ساختمان برخی از آنزیم‌های مهم نقش دارد ولی بیشترین آهن بدن در هموگلوبین موجود در داخل گلبول‌های قرمز ذخیره می‌شود که وظیفه آن حمل اکسیژن جذب‌شده از ریه به بافت‌هاست.

بنابراین اولین عارضه کمبود آهن، کم‌خونی و به دنبال آن، انتقال ناکافی اکسیژن به بافت‌های بدن و عوارض ناشی از آن مانند تنفس سریع برای جبران کمبود اکسیژن، رنگ‌پریدگی، خستگی مفرط، کاهش ضریب فراگیری و ضریب هوشی، سردرد، ضعف سیستم ایمنی، اختلال‌های رشدی و... خواهد بود.

بهتر است قطره آهن به وسیله قطره‌چکان در خلفی‌ترین قسمت زبان چکانده شود تا بلافاصله بلعیده و کمتر با بزاق مخلوط شود. توصیه می‌شود پس از دادن قطره آهن کمی ‌به کودک آب بدهید تا محیط دهان کاملا تمیز شود. در بچه‌های بزرگ‌تر می‌توان قطره آهن را با آب‌میوه‌هایی مانند سیب و پرتقال مخلوط کرد و با نی به بچه داد.

اصول بهداشت دهان نیز حتما باید رعایت شود؛ به این ترتیب که پس از خوراندن قطره آهن، دندان‌های کودک با گاز مرطوب تمیز شود. همچنین می‌توان با استفاده از مسواک مخصوص شیرخواران، دندان‌ها را تمیز کرد. در صورت ایجاد تغییر رنگ در دندان‌ها نیز می‌توان از خمیردندان‌های این گروه سنی استفاده کرد ولی به دلیل عدم توانایی کودک در چرخاندن آب در دهان، باید خمیردندان توسط گاز مرطوب تمیز شود.

قطره آهن نیز به خودی خود باعث پوسیدگی نمی‌شود. شیرین‌کننده‌های این قطره‌ها نیز از نوع سدیم‌ساخارین است که میکروب‌های پوسیدگی‌زا از آنها تغذیه نمی‌کنند

ورود يون قطره آهن به بزاق دهان و ترکيب آن با کلسيم مينا را عامل اصلي سياه شدن دندان کودکان است. می تونند  بصورت ثانویه باعث تخلخل سطحی شده و جذب پلاک میکروبی را افزایش دهند.

بسیاری از املاح دیگر، جذب این ماده نیز به همراه مواد غذایی دیگر می‌تواند کاهش یا افزایش یابد. در این دوره سنی، مهم‌ترین ماده‌غذایی که باعث کاهش جذب آهن می‌شود شیر است.

بنابراین بهترین زمان خوراندن قطره آهن در فواصل بین شیردهی است تا با جذب آهن تداخل ایجاد نکند. برعکس، ویتامین C باعث افزایش جذب این ترکیب می‌شود. آب‌ میوه‌هایی مانند سیب یا مرکبات یا سایر موادغذایی حاوی ویتامین C متناسب با سن کودک می‌توانند به افزایش جذب آهن کمک کنند.

میتوان قطره اهن را در یک لیوان اب پرتقال حل کرد با نی به کودک در ماه های اخر داد.حتما کمی اب بعد به کودک داده شود و توسط پنبه یا گاز دندان کودک تمیز شود.

شير خوردن کودکان در حالت خواب شايع‌ترين دليل پوسيدگي دندان کودکان است.

پس  کم کم عادت خوردن اب بعد از شیر را در کودکان ایجاد کنید.

 

دندان شیری

دندان‌های شیری علاوه بر وظایف معمولی یک دندان (تکلم، جویدن، حفظ شکل و زیبایی چهره) وظیفه دیگری نیز دارند. در واقع دندان‌های شیری نسبت به دندان‌های دایمی وظیفه و نقش مهمی بر عهده دارند و آن حفظ فضاهای لازم برای رویش دندان‌های دایمی است. رویش صحیح دندان‌های دایمی ارتباط نزدیکی با حفظ دندان‌های شیری تا سن طبیعی افتادن آن‌ها دارد، به طوری ‌که هرگاه دندان‌های شیری زودتر از زمان طبیعی کشیده شوند یا آن‌که بیشتر از مدت زمان لازم در دهان باقی بمانند، ممکن است رویش دندان‌های دایمی زیرین دچار اشکال شود. اگر دندان شیری زودتر از موقع از دست برود، دندان‌های مجاور به سمت محل خالی دندان حرکت می‌کند و فضای موجود را تنگ می‌کنند، بنابراین رویش دندان دایمی جایگزین در این فضا، دچار مشکل می‌شود. متأسفانه بسیاری از پدرها و مادرها فکر می‌کنند که زود خراب شدن دندان‌های شیری و کشیدن آن‌ها مهم نیست چرا که دندان‌های دایمی به جای آن‌ها خواهند رویید.
به این ترتیب با عدم مراقبت کافی باعث پوسیدگی زودرس و از دست رفتن آن‌ها می‌شوند که نتیجه آن رویش نابجا یا عدم رویش دندان‌های دایمی زیرین است. ● تقویم دندانی برای رویش دندان‌های شیری دندان‌های شیری معمولاً از شش ماهگی شروع به رویش می‌کنند و تا سن دو و نیم سالگی تکمیل می‌شوند. اگر دندان‌های فرزندتان چند ماه زودتر از موعد مقرر رشد کرده یا دچار تأخیر در رشد شده است، اصلاً‌ نگران نباشید ولی اگر این تأخیر بیش از ۹ ماه طول کشید باید به دندان‌پزشک مراجعه کنید.تعداد دندان‌های شیری ۲۰ عدد است یعنی هر کودک در هر فک ده دندان دارد و این ده دندان در دو نیمه راست و چپ به صورت قرینه قرار دارند. اسم این پنج دندان از خط وسط به طرف عقب عبارتند از: دندان پیش‌میانی، دندان پیش‌طرفی، دندان‌ نیش، دندان آسیای اول و دندان آسیای دوم. ● خرید مسواک مناسب برای کودک مسواک‌های موجود در بازار که برای بزرگسالان استفاده می‌شود، برای بچه‌ها مناسب نیست چون علاوه بر سر بزرگ مسواک که در دهان کودک جا نمی‌گیرد، جذابیت‌های ظاهری مورد نیاز برای جلب توجه کودک و تشویق او به مسواک زدن را نیز ندارد. اگر این‌بار برای خرید مسواک برای کودکتان که دندان‌های شیری دارد به داروخانه رفتید قبل از بیرون رفتن از منزل، راهنمای خرید مسواک زیر را نگاهی بیندازید، احتمالاً‌ در خرید مسواک مناسب برای فرزندتان به شما کمک خواهد کرد: ● راهنمای خرید مسواک برای دندان شیری‌ها! ۱) سر مسواک: کوچک باشد تا در دهان کودک جا شود. ۲) دسته ضخیم و پهن: اگر دسته مسواک ضخیم باشد، کودک به راحتی می‌تواند مسواک را در دستش نگه دارد و کنترل لازم را حین مسواک زدن داشته باشد. ۳) سرموهای گرد مسواک: سر الیاف (موهای مسواک) در صورتی‌ که گرد باشد، حین مسواک زدن لثه کودک را کمتر تحریک خواهد کرد و احتمال آسیب لثه کودک کاهش می‌یابد. ۴) مسواک نرم: در بازار ۳ نوع مسواک وجود دارد: نرم (soft) و متوسط (medium) و سفت (hard). از میان این ۳ نوع، نوع نرم برای کودک شما مناسب است. چون به دلیل زبر نبودن آسیب کمتری به لثه کودک وارد می‌کند و همچنین موهای این مسواک می‌توانند نواحی بین ۲ دندان را نیز تمیز کنند.
● مسواک انگشتی اگر قرار است شما دندان‌های شیری کودکتان را مسواک بزنید، می‌توانید این نوع مسواک را از داروخانه تهیه کنید. مسواک انگشتی مانند یک کیسه روی یکی از انگشتان شما پوشیده می‌شود و شما می‌توانید به راحتی دندان‌های کوچولویتان را مسواک بزنید. ● مسواک برقی حدود ۴ تا ۵ سالگی می‌توانید برای تشویق کودکتان به مسواک زدن، برای او مسواک برقی تهیه کنید. تحقیقات نشان داده‌اند این مسواک برتری بر مسواک دستی ندارد ولی در ابتدا شور و شوق استفاده از آن، باعث می‌شود کودک بیشتر و مرتب‌تر از آن استفاده کند و به بهبود بهداشت دندان‌های او کمک کند. ● راهنمای مسواک زدن دندان‌های شیری گرچه دندان‌های شیری از ۶ ماهگی تا ۶ سالگی و پس از آن در دهان فرزند شما وجود دارند ولی مراقبت از این دندان‌ها فقط محدود به این دوران نیست و حتی پیش از تولد کودک آغاز می‌شود.

شاید پیش خودتان فکر کنید دندان شیری موقتی است، بنابراین نیازی به مسواک زدن ندارد و اگر هم پوسیده شد «می‌افتد» و دندان‌های دایمی به جای آن رشد می‌کند ولی این کاملاً اشتباه است چون کمترین اتفاقی که ممکن است در صورت رعایت نکردن بهداشت این دندان‌ها رخ دهد، انتقال عفونت و میکروب‌های پوسیدگی‌زا، از دندان شیری پوسیده به جوانه دندان دایمی زیرین آن در لثه است، که نقایص ساختمانی جبران‌ناپذیری را در مینا و عاج و تکامل جوانه دندان دایمی ایجاد خواهد کرد. بنابراین برای حفظ بهداشت دندان‌های شیری فرزندتان، سن کودکتان را در زیر پیدا کنید و مراقبت‌هایی را که در مقابل آن نوشته شده است رعایت نمایید: ▪ پیش از تولد (بارداری) بهترین زمان برای مشاوره با دندان‌پزشک همین دوران است. به ویژه اگر کودکِ اول باشد. شرایط بهداشت دهان و دندان مادر در رشد و تکامل و سلامت دندان‌ها و لثه‌های کودک اهمیت زیادی دارد. ▪ از تولد تا ۱ سالگی تمیز کردن دندان‌های کودکتان را از ۶ ماهگی همزمان با رویش اولین دندان شیری آغاز کنید. برای این‌کار نیازی به مسواک و خمیر دندان نیست. فقط می‌توانید از یک تکه پارچه تمیز و مرطوب استفاده کنید و روزی یک مرتبه دندان‌های نوزاد را تمیز کنید. توجه کنید از ۶ ماهگی تا ۱۲ ماهگی، لازم است نوزاد را برای اولین مشاوره دندان‌پزشکی به مطب ببرید. ▪ یک تا ۳ سالگی از حدود ۲ سالگی یک مسواک مخصوص کودک برای فرزندتان تهیه کنید و به اندازه «یک نخود» روی آن خمیردندان بگذارید. فرزندتان می‌تواند خودش مسواک زدن را تمرین کند ولی وظیفه اصلی را در مسواک زدن دندان‌هایش شما بر عهده دارید. اگر هنگام مسواک زدن مقاومت می‌کند، یکی از پدر یا مادر می‌تواند کودک را سرگرم کند و دیگری دندان‌هایش را مسواک بزند. ▪ ۳ تا ۶ سالگی فراموش نکنید در این سنین نیز مسؤولیت اصلی مسواک زدن دهان کودک با شما است.
البته بهتر است به کودک اجازه دهید خودش نیز مسواک زدن را به تنهایی تمرین کند. اگر بین دندان‌های شیری کودکتان فاصله وجود ندارد و کاملاً به هم چسبیده‌اند، باید بین دندان‌هایش را نخ بکشید و اگر پوسیدگی‌های زیادی در دندان‌هایش وجود دارد زیر نظر دندان‌پزشک از ژل‌ها و دهانشویه‌های فلورایددار استفاده کنید. این مواد حاوی فلوراید پوسیدگی‌های اولیه را ترمیم خواهند کرد و از پوسیده ‌شدن بیشتر دندان‌ها پیشگیری می‌کنند. ● قطره آهن حتماً شما هم دیده‌اید که دندان‌های بعضی بچه‌ها به دلیل مصرف قطره آهن، بدرنگ و تیره می‌شود، برای این‌که چنین اتفاقی برای دندان‌های فرزند شما پیش نیاید، از کودک بخواهید دهانش را کاملاً باز کند و قطره آهن را با قطره‌چکان در حلقش بچکانید تا با دندان‌هایش تماسی نداشته باشد. برای این‌که مطمئن شوید این قطره در تماس با دندان‌ها قرار نگرفته است با یک پارچه مرطوب و تمیز دندان‌های کودک را پس از چکاندن قطره آهن تمیز کنید.
● دندان‌های شیری و دندان‌پزشک درمان با فلوراید، فضا‌نگهدارنده‌ها و فیشورسیلانت از درمان‌هایی است که باید در این سنین از آن‌ها غافل نشوید. ● درمان با فلوراید کودکتان را هر ۶ ماه یک‌بار برای «استفاده از ژل فلوراید» نزد دندان‌پزشک ببرید. ژل فلوراید به صورت موضعی روی دندان‌های کودک مالیده می‌شود و از پوسیدگی دندان‌ها پیشگیری می‌کند. به علاوه اگر پوسیدگی در مراحل اولیه خود باشد، فلوراید می‌تواند این پوسیدگی را ترمیم کند. ● فضانگهدارنده اگر کودکتان دندان شیری خود را زودتر از موعد از دست داد، او را نزد دندان‌پزشک ببرید تا در جای خالی دندان شیری وسیله‌ایی به نام «فضانگهدار» قرار دهد. این وسیله اجازه حرکت دندان‌های مجاور را به این فضا نمی‌دهد و فضا را برای رویش دندان دایمی زیر لثه حفظ می‌کند. ● فیشورسیلانت هنگامی‌ که اولین دندان آسیای دایمی در سن ۶ سالگی در دهان فرزندتان پیدا شد او را نزد دندان‌پزشک ببرید تا این درمان را برای او انجام دهد. فیشورسیلانت، ماده‌ای همرنگ دندان است که داخل شیارهای عمیق سطح دندان را پر و مسدود می‌کند، بنابراین دیگر باقی‌مانده مواد غذایی در این شیارها گیر نخواهند کرد که ایجاد پوسیدگی کنند. این روش، مناسب‌ترین روش برای پیشگیری از پوسیدگی این دندان استراتژیک است. با تلاش دفتر سلامت دهان و دندان این درمان در مراکز بهداشتی درمانی تحت پوشش وزارت بهداشت، با هزینه ۳۰ درصد تعرفه دولتی انجام می‌شود که مبلغ بسیار ناچیزی است.

•  فلوراید

 ماده‌ای مغذی است كه با نفوذ به ساختمان دندان می‌تواند به استحكام آن كمك كرده و از پوسیدگی‌ آن جلوگیری كند. فلوراید، می‌تواند به‌صورت خوراكی و یا موضعی وارد ساختمان دندان شود. فلورایدتراپی روشی است كه به كمك آن در مطب دندان‌پزشكی، فلوراید بر روی دندان كودكان قرار گرفته و به استحكام آنها كمك می‌كند. این عمل از حدود ۳ سالگی برای كودكان توصیه می‌شود

دندانهای زیبای ما

 سیر رشد دندانهای ما 

همه ما باید از نوع و تعداد و عملکرد دندانهامون اطلاع داشته باشیم و ازشون خوب مراقبت کنیم.

دندون های شیری اگرچه گفته میشه موقت ولی اهمیت خاص خودش رو برای کودک دارد.

 

 حفظ فضای لازم برای رویش دندانهای دائمی ، وظیفه مهم دندان‌های شیری است. هرگاه دندان‌های شیری نتوانند این وظیفه را بخوبی انجام دهند، رویش دندان‌های دائمی زیرین دچار اشکال می‌شود. بعبارت دیگر رویش صحیح دندانهای دائمی ارتباطی نزدیک به وجود دندانهای شیری تا سنی خاص دارد بگونه‌ای که هرگاه دندان‌های شیری زودتر از زمان طبیعی کشیده شوند، یا آنکه بیشتر از مدت لازم در دهان باقی بمانند، ممکن است رویش دندان‌های دائمی زیرین دچار اشکال شود. این مطلب را می‌توان اینگونه تشریح کرد که کودک هنگام تولد معمولا دندانی ندارد اما اینکه پس از مدتی دندان‌هایی در دهان وی پیدا می‌شود به این دلیل است که جوانه‌های سازنده دندان قبل از تولد در داخل استخوان فک شروع به تشکیل‌شدن می‌نمایند. پس از تولد کودک و با گذشت زمان این جوانه‌ها کاملتر شده، دندان‌های را بوجود می‌آورند که به آنها دندان‌های شیری می‌گویند.

خوب است بدانیم در زیر دندان‌های شیری معمولا جوانه‌های دیگری نیز وجود دارد که وظیفه آنها بوجود آوردن دندان‌های دائمی است و بدین جهت به "جوانه‌های دندان‌های دائمی" موسومند. پس از رویش دندان‌های شیری ، این جوانه‌ها همچنان به رشد خود ادامه داده، ابتدا تاج و بعد از مدتی ریشه دندان‌های دائمی را در داخل استخوان فک بوجود می‌آورند. همزمان با تشکیل ریشه ، این جوانه‌ها شروع به حرکت می‌کنند. جالب است بدانیم که حرکت جوانه دندان‌های دائمی همراه با از میان رفتن ریشه دندان‌های شیری است. از بین‌رفتن ریشه دندان‌های شیری سبب لق‌شدن این دندان‌ها می‌شود. هنگامیکه که دندان لق شده می‌افتد، معمولا نوک سفید دندان دائمی را در زیر آن می‌توان مشاهده کرد. افتادن دندانهای شیری را به این نحو حالتی طبیعی است، اما در مواردی که به دلیل پوسیدگی شدید این دندانها زودتر از زمان خود کشیده شوند، یا هنگامیکه در زمان مقرر لق نشده و همچنان در جای خود باقی بمانند، اشکالاتی در رویش دندان‌های دائمی بوجود خواهند آورد.

دندان‌هاي شيري از نظر تغذيه، حفظ قوس فكي، كمك به ايجاد اكلوژن نرمال، تكلم، زيبايي و... نقش مهمی دارند. دندان‌هاي شيري سالم، راهنماي رويش دندان‌هاي دايمي هستند، هنگامي كه دندان‌هاي شيري در دهان رشد مي‌كند جوانه‌هاي دائمي در زير آنها شكل مي‌گيرد كه در واقع دندان شيري، فضاي لازم را براي دندان دايمي جايگزين خود حفظ مي‌كند. بنابراين گزارش؛ اگر يك دندان شيري زودتر از زمان خود بيفتد يا كشيده شود، دندان‌هاي عقبي آن به سمت جلو حركت كرده و فضاي دندان كشيده شده را اشغال مي‌كنند هنگاميكه دندان دايمي به زمان رويش خود برسد به علت نداشتن فضاي خالي، رويش نابجا خواهد داشت و يا نهفته باقي مي‌ماند و مشكلات ارتودنسي و رديف نبودن دندان‌ها را براي كودك ايجاد خواهد كرد.

دندان شیری 4 دوره دارد که شامل

• از بدو تولد تا سه سالگی  

از 6 ماهگی تا 2.5 سالگی رویش دندانها و تا 3 سالگی تکمیل ریشه دندان

هر فک 10دندان در مجموع 20

• 3 تا 6  

 شروع به پوسیدگی دندانها... اموزش مسواک زدن بسیار مهم است. ترک عادت های دهانی بد کودک

• 6 تا 12    

 شروع این دوره با رویش اولین دندان دائمی آسیاب اول در پشت دندانهای شیری در شش سالگی میباشد که به ترتیب ریزش دندانهای شیری بعد از آن به مرور اتفاق می افتد .

توجه به حفظ دندانها با مسواک زدن درست بسیار مهم است.

• بعد 12 

آخرین دندان شیری بایستی تا 12 سالگی بیفتد . بعد از 12 سالگی نبایستی هیچ دندان شیری در دهان باشد

سن رویش هر دندان:

 

 

 

اگاهی از سن رشد هر دندان بسیار مهم است.

یک بچه 6 ساله 20 عدد دندان شیری دارد که همه این دندانها تا 12 سالگی می افتد و به جای آنها دندان دائمی رویش پیدا میکند .

دندان 6 سالگي

معمولا اولين دندان دايمي كه رويش مي كند، دندان آسياي بزرگ اول يا دندان شماره 6 است و چون اين دندان در حدود 6 سالگي در مي آيد، دندان 6 سالگي نام دارد. محل اين دندان در پشت دندان آسياي دوم شيري است و بدون اينكه دندان شيري بيفتد، اين دندان رويش مي كند. به عبارت ديگر اولين دندان دايمي غير جانشين كه در پشت دندانهاي شيري رويش مي كند، دندان 6 سالگي است. به دليل اينكه رويش اين دندان، با افتادن دندان شيري همراه نيست، بسياري از والدين فكر مي كنند كه اين دندان هم شيري است و با اطمينان اين كه اگر دندان شيري بيفتد، دندان ديگري بجاي آن مي رويد، كوششي براي تمييز نگهداشتن آن نمي نمايند به اين تريتب دندان 6 سالگي بايد تا آخر عمر در دهان باقي بماند، خيلي زود پوسيده شده و ازبين مي رود. در ابتداي رويش، دندانها استعداد بيشتري براي پوسيدگي دارند و بايستي در تمييز نگه داشتن آنها دقت بيشتري كرد. بي توجهي به دندان 6 سالگي باعث پوسيدگي شديد آن و در موارد زيادي منجر به از دست رفتن اين دندان مي شود. دندان در 6 سالگي، الگوي رويش ساير دندانهاي دائمي است و رويش صحيح و مرتب بقيه دندانها به وجود دندان 6 سالگي بستگي دارد.

 

مکانیزم افتادن دندان شیری به این صورت است که وقتی موعد رشد دندان دائمی فرا میرسد همزمان با رویش دندان دائمی به مرور به دندان شیری که دقیقا بالای دندان دائمی قرار گرفته فشار می آید و این فشار رفته رفته باعث خورده شدن ریشه دندان شیری شده و این اتفاق تا حدی صورت میگیرد که دیگر دندان شیری فاقد ریشه باشد . در این حالت دندان شیری لق شده و در نهایت لقی آنقدر زیاد میشود که دندان بیفتد .

برخی اختلالات این روند طبیعی را تغییر میدهند و کودک با دندانهایی کج و نامرتب مواجه خواهد شد...

انحراف در رویش دندان دائمی و نبودن دندان دائمی به صورت مادر زادی از جمله مواردی هستند که منجر به انحراف دندان اصلی و به تبع دندانهای کناری میشوند.

حتما راديو گرافی صورت گرفته و علت واقعی عدم افتادن دندان شيری مشخص شود.

 هیچگاه بدون رادیوگرافی دندان را نکشید.گاهی بصورت مادر زادی دندان دائمی رشد نمیکند و میتوان از دندان شیری سالها استفاده نمود. به عنوان مثال  در دندانهای اسیای کوچک فک پایین امکان اینکه فکجوش باشند هست.پس دندان شیری ما نقش دندان دائمی را بازی خواهد کرد.

 گاهی دندان شیری بعلت درشت بودن بین دو دندان دیگر گیر کرده و نمیفتد و دندان دائمی زندانی میشود البته با چک اپ به موقع و عکس برداری این مشکلات پیش نمی اید.

 

.
تعداد دندانهاي دايمي در هر نيمه فك 8 عدد است كه به ترتيب از خط وسط بطرف عقب عبارتست از :
دندان پيش مياني. كه بطور قراردادي با شماره 1 نشان داده مي شود.
دندان پيش طرفي يا شماره 2.
دندان نيش يا شماره 3.
دندان آسياي كوچك اول يا شماره 4.
دندان آسياي كوچك دوم يا شماره 5.
دندان آسياي بزرگ اول يا شماره 6 يا دندان 6 سالگي .
دندان آسياي بزرگ يا شماره 7.
دندان آسياي بزرگ سوم يا شماره 8 يا دندان عقل.
براي نامگذاري اين دندانها همانند دندانهاي شيري علامت اختصاري به كار مي رود ولي در اين حالت از شماره دندانها استفاده مي شود.
دندانهاي دايمي براي داشتن تغذيه سالم. تكلم صحيح و حفظ زيبايي چهره بكار مي روند و همانند بقيه اعضاي بدن براي تمام عمر پيش بيني شده اند. لذا مراقبت و نگهداري آنها از ابتداي رويش ضروري است.